The Wall Street Journal'a göre Çin, Panama Kanalı'ndaki iki tartışmalı limanı kapsayan 22,8 milyar dolarlık önerilen satışta devlete ait okyanus taşıyıcısı Cosco'nun kontrol hissesi almasını zorluyor. ABD yatırım şirketi BlackRock ile İsviçreli konteyner nakliye operatörü MSC, Başkan Donald Trump'ın baskısı üzerine Hong Kong merkezli operatör CK Hutchison'dan Panama Kanalı'nın girişlerini kontrol eden iki limanı satın almak için Mart ayında ön anlaşmaya varmıştı. WSJ'ye göre Çin, Cosco'ya çoğunluk hissesi verilmemesi halinde anlaşmayı engelleme tehdidini dile getirdi; bu talep, daha önce öne sürülen eşit hisse talebinin üzerine yükseltildi. Panama Kanalı, Atlantik'ten Pasifik'e uzanan kritik kısayol olarak küresel ticaretin yüzde 5'ini ve ABD kaynaklı ya da ABD'ye yönelik konteyner trafiğinin yüzde 40'ını taşıyor.
Trump, 2025 yılı başında ABD'nin Panama Kanalı kontrolünü yeniden alacağına ilişkin tehditlerini yineledi; CK Hutchison'a ait limanlar üzerindeki Çin etkisinin ulusal güvenlik riski oluşturduğunu savundu. Trump yönetimi ile kanal yetkilileri arasındaki aylarca süren müzakereler, limanların BlackRock liderliğindeki gruba satışının duyurulmasıyla noktalandı; ancak CK Hutchison, Ağustos ayında anlaşmanın 2026 öncesinde kapanmasının olası olmadığını belirtti. CK Hutchison Holdings, Li Ka-shing kontrolündeki CK Hutchison Group'un parçası; 53 limanda 295 ekiple operasyon yürütüyor. Hutchison Ports, küresel konteyner liman pazarının önde gelen oyuncuları arasında yer alıyor. Satışın konusunu oluşturan iki Panama limanı: Pasifik tarafında Balboa, Atlantik tarafında Cristobal.
Cosco Shipping (China Ocean Shipping Company), 2016'da Cosco ile China Shipping'in birleşmesiyle kuruldu; Shanghai merkezli şirket, dünyanın dördüncü büyük konteyner taşıyıcısı konumunda. OOCL (Orient Overseas Container Line), Cosco'nun 2018'de Hong Kong'tan satın aldığı şirket. BlackRock, Larry Fink liderliğinde New York merkezli; 11 trilyon dolar yönetim altındaki varlıkla dünyanın en büyük varlık yöneticisi. 2024'te satın alınan BlackRock Global Infrastructure Partners (GIP), altyapı yatırımlarında uzmanlaşmış. MSC (Mediterranean Shipping Company), Aponte ailesi kontrolünde Cenevre merkezli; küresel konteyner pazarının lideri. Terminal Investment Limited (TIL), MSC'nin terminal kolu olarak 70'ten fazla terminalde faaliyet gösteriyor. BlackRock-MSC-TIL konsorsiyumu, Hutchison'ın Panama'nın çok ötesine geçen 43 limanını kapsıyor.
Panama Kanalı 1914'te hizmete girdi; 1999'da Torrijos-Carter Antlaşmaları çerçevesinde ABD'den Panama'ya devredildi. Panama Kanal Otoritesi (ACP) kanalı işletiyor. 2016'da tamamlanan Neopanamax genişlemesiyle 14.000 TEU'ya kadar konteyner gemileri kanaldan geçebilir hale geldi. Küresel deniz ticaretinin diğer kritik geçiş noktaları: Süveyş Kanalı, Malakka Boğazı, Hürmüz Boğazı, Boğazlar, Bab-el-Mandeb, Cebelitarık Boğazı, Ümit Burnu ve Kuzey Deniz Yolu. Çin'in antitröst düzenleyicisi Devlet Piyasa Denetim İdaresi (SAMR), Hutchison'ın Hong Kong bağlantısı nedeniyle BlackRock-MSC anlaşmasının kapanışını engelleme yetkisine sahip — ABD tarafındaki CFIUS (Yabancı Yatırım Komitesi) incelemelerine benzer biçimde iki yönlü uygulanabilir. Çin'in Cosco için öne sürdüğü kontrol hissesi talebi, ABD-Çin jeopolitik gerginliğinin küresel liman altyapısı üzerinden nasıl yönetildiğini açıkça ortaya koyuyor.
Önemli Notlar:
1. Çin, Cosco'ya çoğunluk hissesi verilmesini talep ediyor.
2. BlackRock-MSC Mart konsorsiyumu 22,8 milyar dolar değerinde.
3. Trump, CK Hutchison üzerinde ulusal güvenlik gerekçesiyle baskı uyguluyor.
4. CK Hutchison, anlaşmanın 2026 öncesinde kapanmasının olası olmadığını açıkladı.
5. Önceki eşit hisse talebi çoğunluk hisseye yükseltildi.
