Panama Kanalı’nın Atlantik ve Pasifik girişlerindeki iki stratejik limanın satış süreci, küresel ticaret ve jeopolitik dengeler açısından yeni bir gerilim alanı doğurdu. SupplyChainBrain’in aktardığı bilgilere göre Çin, söz konusu limanların 22,8 milyar dolarlık satışında devlet kontrolündeki deniz taşımacılığı şirketi Cosco adına kontrol payı talep ediyor. Bu talep, satış sürecini fiilen kilitledi.
Süreci, ABD merkezli yatırım devi BlackRock ile İsviçreli konteyner taşımacılığı operatörü MSC, Mart ayında vardıkları ön anlaşma ile başlattı. Anlaşma, Panama Kanalı’nın iki ucunda yer alan ve uzun süredir CK Hutchison tarafından işletilen limanların satın alınmasını öngördü. Bu adım, ABD Başkanı Donald Trump’ın yoğun baskılarının ardından gündeme geldi.
Trump yönetimi, 2025’in ilk aylarında Çin’in söz konusu limanlar üzerindeki etkisinin ulusal güvenlik riski yarattığını savundu ve Panama Kanalı üzerindeki ABD etkisinin yeniden güçlendirilmesi gerektiğini dile getirdi. Trump, ABD’nin gerekirse Panama Kanalı’nın kontrolünü yeniden ele alabileceğini açıkça ifade etti. Bu söylemler, hem Panama yönetimi hem de liman işletmecileri üzerinde ciddi diplomatik baskı oluşturdu.
Taraflar, aylar süren müzakereler ve Panama Kanalı yetkilileri ile Trump yönetimiyle yürütülen görüşmeler sonucunda limanların BlackRock liderliğindeki bir konsorsiyuma satılacağını duyurdu. Ancak CK Hutchison, Ağustos ayında yaptığı açıklamada anlaşmanın 2026’dan önce tamamlanmasının zor olduğunu belirtti. Bu açıklama, sürecin zaten kırılgan bir zeminde ilerlediğini ortaya koydu.
Çin, son aşamada devreye girdi ve dengeleri daha da karmaşık hale getirdi. The Wall Street Journal’ın haberine göre Pekin yönetimi, Cosco’ya çoğunluk hissesi verilmemesi halinde anlaşmayı engellemekle tehdit ediyor. Çin’in bu tutumu, daha önce talep edilen eşit ortaklık beklentisinin de ötesine geçiyor. Böylece satış süreci, taraflar arasında fiili bir çıkmaza sürüklendi.
Washington cephesinden gelen açıklamalar oldukça net bir tablo ortaya koyuyor. Beyaz Saray, 15 Aralık’ta yaptığı açıklamada “Panama Kanalı üzerinde Çin kontrolü kabul edilemez” ifadesini kullandı. Bu açıklama, ABD’nin söz konusu limanları yalnızca ticari değil, aynı zamanda stratejik altyapı unsuru olarak değerlendirdiğini gösterdi. ABD açısından Panama Kanalı, küresel ticaret akışlarının yanı sıra askeri ve jeopolitik denge bakımından da kritik bir konumda bulunuyor.
Çin tarafı ise konuyu yalnızca liman işletmeciliği meselesi olarak ele almıyor. Üst düzey bir Çinli yetkili, Wall Street Journal’a yaptığı açıklamada Panama Kanalı limanlarının kontrolünün önümüzdeki ABD–Çin ticaret görüşmelerinde bir pazarlık unsuru olarak kullanılacağını ifade etti. Bu yaklaşım, liman satışını iki ülke arasındaki daha geniş kapsamlı ticaret ve güç mücadelesinin parçası hâline getiriyor.
Genel tablo, Panama Kanalı çevresindeki limanların küresel lojistik ağların ötesinde büyük güç rekabetinin merkezine yerleştiğini gösteriyor. Satış sürecinin nihai sonucu, yalnızca liman mülkiyetini değil; küresel deniz taşımacılığındaki etki alanlarını ve ticaret rotaları üzerindeki kontrol dengesini de şekillendirecek.
Önemli Notlar
Çin, Panama Kanalı liman satışında Cosco için kontrol payı talep ediyor.
Satış süreci BlackRock ve MSC öncülüğünde ilerliyorydi.
CK Hutchison, anlaşmanın 2026’dan önce tamamlanmasının zor olduğunu açıklamıştı.
ABD, Çin kontrolünü ulusal güvenlik riski olarak değerlendiriyor.
Konu, ABD–Çin ticaret görüşmelerinde stratejik pazarlık başlığı haline gelmiş durumda.
