IATA: Tedarik Zinciri Krizinin 2025'te Havayollarına Faturası En Az 11 Milyar Dolar, Sipariş Birikimi Tarihi Zirvede
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Media Day 2025 etkinliğinde küresel havacılık sektörünü zorlayan tedarik zinciri krizine ilişkin kapsamlı bir analiz yayımladı. Çalışmanın bulgularını sunan IATA Uçuş ve Teknik Operasyonlar Direktörü Stuart Fox, mevcut durumun sadece teslimatları geciktirmediğini, aynı zamanda havayollarına milyarlarca dolarlık ek maliyet getirdiğini vurguladı.
IATA ve danışmanlık şirketi Oliver Wyman'ın ortak çalışması olan "Ticari Uçak Tedarik Zincirinin Canlandırılması / Reviving the Commercial Aircraft Supply Chain" raporuna göre, küresel tedarik zinciri darboğazları havayollarına 2025 yılında en az 11 milyar dolar ek maliyet yükleyecek. Rapor; bugünkü ticari uçak sipariş birikiminin 17 binle tarihin en yüksek seviyesinde olduğunu ortaya koyuyor. Buna karşın 2024'teki küresel ticari uçak teslimatları pandemi öncesi seviyelerin hâlâ altında kaldı.
Bu durum, havayollarını filolarındaki yaşlı uçakları daha uzun süre işletmeye zorlayarak hem işletme maliyetlerini artırıyor hem de çevresel hedefleri geciktiriyor. Fox, bu tabloyu "havayolları için görünmeyen ancak çok somut bir maliyet sarmalı" olarak nitelendirdi.
Rapor, tedarik zinciri sorunlarının yalnızca pandemi sonrası bir geçiş dönemi sorunu olmadığını, yapısal nitelik taşıdığını belirtiyor. IATA, teslimat gecikmelerinin ve artan maliyetlerin filo yenileme hedeflerini yavaşlattığını, bunun da hem ekonomik hem çevresel sonuçlar doğurduğunu vurguluyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli havayolları için durum riskli: artan bakım maliyetleri, yedek motor bulma güçlüğü ve teslimat belirsizliği operasyonel planlamayı zorlaştırıyor. Fox, çözüm için "sektörün birlikte hareket etmesinin" kritik önem taşıdığını söyledi.
Önemli Notlar:
1. IATA-Oliver Wyman raporu: 2025'te havayollarına tedarik zinciri faturası ≥11 milyar dolar.
2. Ticari uçak sipariş birikimi 17 binle tarihin en yüksek seviyesinde.
3. 2024 teslimatları pandemi öncesi seviyelerin altında; filo yenileme yavaşlıyor.
4. Yaşlı uçakların uzun süre işletilmesi, hem maliyetleri hem çevresel hedefleri olumsuz etkiliyor.
5. Stuart Fox: kriz yapısal; sektörün birlikte hareket etmesi kritik.
