Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı hattında aylardır süren saldırı tehdidi, Yemen'deki Husi güçlerinin ticari gemilere ve İsrail bağlantılı hedeflere yönelik saldırılarına ara vereceklerini duyurmasıyla kısmen yatıştı. Bu gelişme, Asya–Avrupa konteyner ticaretinin en kritik rotalarından birinin yeniden açılabileceğine dair umut aşılıyor.
Ancak bölgedeki risk seviyesi hâlâ yüksek. S&P Global Market Intelligence Orta Doğu ve Kuzey Afrika Ülke Risk Direktörü Jack Kennedy, son altı haftada saldırı yaşanmamasının yanlış bir güvenlik algısı yaratmaması gerektiğini vurguladı. Kennedy'ye göre Husi güçleri, bu süreçte altyapılarını onarıyor, yeniden silahlanıyor ve olası yeni saldırı kapasitesini güçlendiriyor. Bu nedenle durum “de-escalation” olarak değerlendirilebilse de tehdit tamamen geride kalmış değil.
Taşıyıcıların temkinli tutumu sürüyor
Konteyner hatları arasında CMA CGM, Avrupa Birliği deniz birlikleri eskortunda sınırlı sayıda sefer yürüten tek büyük operatör konumunu koruyor. Birkaç küçük hat da kısıtlı geçişler gerçekleştiriyor. Ancak MSC, Maersk, Hapag-Lloyd, COSCO, Evergreen gibi küresel taşıyıcılar, güvenlik gerekçesiyle rotalarını hâlâ Ümit Burnu üzerinden işletiyor.
Bu temkinli yaklaşımın ardında şu temel nedenler yatıyor:
Deniz sigortası maliyetlerinin aşırı yüksek olması,
Husi saldırılarının yeniden başlaması riskinin devam etmesi,
Kızıldeniz’deki seyrüsefer kontrolünün hâlen kırılgan olması,
Donanma eskortunun dahi tam güvence oluşturmaması.
Gemilerin yeniden Kızıldeniz’e dönmesi ne anlama gelir?
Uzmanlara göre büyük taşıyıcıların Kızıldeniz–Süveyş rotasına toplu dönüşü, ticaret ağında iki yönlü bir etki doğurabilir:
1) Asya–Avrupa transit süreleri kısalır
Ümit Burnu rotası nedeniyle uzayan 10–14 günlük ek süre ortadan kalkar ve maliyetler geriler.
2) Avrupa, Akdeniz ve Asya limanlarında yoğun kongesyon ortaya çıkar
Son aylardaki program bozulmaları ve gemi yığılmaları, hatların Süveyş'e hızlı dönüşü hâlinde limanlara ani yüklenmeye yol açabilir. Bu da:
aktarma merkezlerinde sıkışıklık,
rıhtım tahliye/yükleme gecikmeleri,
hinterland kapasite sorunları
yaratabilir.
Sigorta hâlen en kritik engel
Denizyolu sigortası sağlayıcıları, Kızıldeniz'i hâlâ yüksek-riskli bölge olarak sınıflandırıyor. Inchcape, BIMCO ve çeşitli brokerlerin verilerine göre:
Primler hâlâ kriz dönemine yakın seviyelerde,
Açık deniz operasyon riskleri tam olarak düşmedi,
Taşıyıcılar yüksek sigorta primi olmadan dönüş yapmayacak.
Bu nedenle Husilerin saldırılara ara vermesi olumlu bir işaret oluştursa da sektör genelinde normalleşme başlamış değil.
Piyasa görünümü
Konteyner gemilerinin yeniden Süveyş'e dönüp dönmeyeceği, önümüzdeki haftalarda şu faktörlere bağlı kalacak:
Sigorta primi eğilimine,
Husi faaliyetlerinin fiili olarak durmasına,
Deniz güvenliği operasyonlarının ne kadar etkili olduğuna,
Taşıyıcıların risk iştahına
bağlı olacak.
Sektör uzmanları, 2026'ya girerken Kızıldeniz'in hâlâ küresel taşımacılığın en kritik kırılganlık noktası olduğunu vurguluyor.
Önemli Notlar:
Husi güçleri saldırılara ara verdi, ancak risk seviyesi hâlen yüksek.
CMA CGM dışında büyük taşıyıcılar Süveyş’ten geçmiyor.
Sigorta primleri normalleşmediği için toplu dönüş mümkün değil.
Husilerin yeniden silahlanması endişeleri artırıyor.
Rotanın tamamen açılması hâlinde Avrupa ve Asya limanlarında yoğun kongesyon riski bulunuyor.
Yazar: SedatOnat.com
