Geçtiğimiz ay İsviçre'nin Cenevre kentinde düzenlenen Geneva Dry konferansı, küresel kömür ticaretinin beklenmedik bir şekilde yeniden canlandığını ortaya koydu. Sektör temsilcileri, Hürmüz Boğazı çevresindeki artan jeopolitik gerilimin doğalgaz tedarikinde yarattığı risklerin, ülkeleri termik kömüre geri döndürdüğünü vurguladı. D'Amico Dry COO'su Benjamin Wilkes'in moderatörlüğündeki oturumda, kömürün dirençliliği ve enerji güvenliğinin karbonsuzlaşma gündemini nasıl gölgelediği tartışıldı. Wilkes, "Kömür inanılmaz derecede dirençli çıktı; sürekli sona erdiği söyleniyor ama her seferinde yeniden geri dönüyor" değerlendirmesini yaptı.
Arrow araştırma şirketi Araştırma Başkanı Burak Çetinok, 2025 başında deniz yoluyla taşınan kömür ticaretinin yüzde 4 gerilediğini, bu durumun 60 milyon tonluk yük kaybı anlamına geldiğini açıkladı. Ancak Hürmüz çevresindeki gerilimin tırmanmasıyla görünümün hızla değiştiğini belirten Çetinok, "Şu anda bir enerji krizi yaşıyoruz; kömüre talep yeniden artıyor ve bunun daha başlangıç olduğunu düşünüyorum" dedi. Arrow'un tahminlerine göre mevcut kriz, küresel piyasada 55 ila 65 milyon ton arasında ilave kömür talebi yaratabilir; bu artışın spot piyasadan yaklaşık 100 Capesize gemisini çekebileceği değerlendiriliyor.
Seanergy Maritime Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Stamatis Tsantanis, filosunun yüzde 40'ının halen kömür taşımacılığında kullanıldığını belirterek, özellikle Avustralya-Uzak Doğu, Kolombiya-Uzak Doğu ve Avustralya-Avrupa uzun mesafe rotalarında güçlü talep gözlemlediklerini ifade etti. Star Bulk Carriers Operasyon Direktörü Nicos Rescos, hükümetlerin giderek daha fazla enerji arz güvenliği ve stratejik rezervlere odaklandığını vurgulayarak, "Anlatı değişiyor; daha önce sadece karbonsuzlaşmaya odaklanan çevreler şimdi enerji güvenliğinin önemini fark ediyor" dedi. Avrupa, Japonya ve Güney Kore'nin kömür santrallerinin ömrünü yeniden değerlendirdiği belirtilirken, Çin'in mevcut krizlere karşı en hazırlıklı ülke olduğu vurgulandı.
Wah Kwong Maritime Transport Holdings Genel Müdürü William Fairclough, Çin'in 2021 enerji krizinden dersler çıkararak kömür güvenliğini güçlendirmeye odaklandığını, elektrik üretiminin yüzde 60'ının hâlâ kömürden sağlandığını kaydetti. Fairclough, "Karbonsuzlaşma uzun vadeli strateji olmaya devam ediyor ancak bugün enerji güvenliği birinci öncelik haline geldi" ifadelerini kullandı. Hindistan'ın da kömür bazlı enerji kapasitesini hızla artırdığı, Endonezya'nın ihracat kotalarının ise küresel piyasada yeni belirsizlikler yarattığı belirtildi. Çetinok, yenilenebilir enerji kaynaklarının hava koşullarına bağlı üretim dalgalanmalarının gelecekte kömür talebinde ani artışlara yol açabileceğini değerlendirdi.
Panelden çıkan en güçlü mesajlardan biri, kuru yük piyasasında gemi arzının sınırlı kalmaya devam edeceği yönündeydi. Tsantanis, önümüzdeki üç yıl içinde yaklaşık 1.100 kuru yük gemisinin 20 yaşına ulaşacağını, buna karşın Çin tersanelerindeki yeni gemi inşa kapasitesinin 2030'a kadar büyük ölçüde dolu olduğunu belirtti. "Piyasadaki asıl mesele gemi arzı" diyen Tsantanis, mevcut koşulların kuru yük gemi sahipleri açısından destekleyici olduğunu ifade etti. Fairclough ise Wah Kwong'un Kamsarmax filosundaki faaliyetlerin yüzde 60'ının kömür ticaretiyle bağlantılı olduğunu, "İnsanlar bu konu hakkında konuşmayı çok sevmiyor ama kömür hâlâ piyasanın temel taşlarından biri" değerlendirmesinde bulundu.
Önemli Notlar:
1. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, doğalgaz tedarik riskleri nedeniyle ülkeleri termik kömüre yöneltiyor.
2. Arrow araştırma şirketi, mevcut krizin küresel piyasada 55-65 milyon ton ilave kömür talebi yaratabileceğini tahmin ediyor.
3. Seanergy Maritime filosunun yüzde 40'ı halen kömür taşımacılığında kullanılıyor; Avustralya-Uzak Doğu rotalarında güçlü talep gözlemleniyor.
4. Çin elektrik üretiminin yüzde 60'ını kömürden sağlıyor; enerji güvenliği karbonsuzlaşmadan önce birinci öncelik haline geldi.
5. Önümüzdeki üç yıl içinde 1.100 kuru yük gemisi 20 yaşına ulaşacak; tersane kapasiteleri 2030'a kadar dolu olduğu için gemi arzı sınırlı kalacak.
