Trump-Şi Zirvesinde 'Board of Trade' Mekanizması — 30 Milyar Dolar Hassas Olmayan Üründe Tarife İndirimi, 'Board of Investment' Sahnede (Jamieson Greer)
ABD ile Çin'in, bu hafta gerçekleştirilecek Donald Trump – Şi Cinping zirvesinde hassas olmayan ürünlerde ticareti yeniden canlandıracak yeni bir mekanizma üzerinde anlaşmaya yaklaştığı öne sürüldü. İddiaya göre taraflar, ulusal güvenlik açısından risk taşımayan yaklaşık 30 milyar dolarlık ürün grubunda tarifeleri düşürerek karşılıklı ticareti artırmayı planlıyor. ABD Ticaret Temsilcisi (USTR) Jamieson Greer tarafından Mart 2026'da gündeme getirilen Board of Trade mekanizmasının, zirvenin en önemli başlıklarından biri olması bekleniyor. Greer, "Çin'in ekonomisini yönetme biçimini değiştirmesini istemiyoruz. Ancak iki sistem arasında ticareti daha dengeli hale getirecek bir yol bulunabilir" diyerek, Washington'un artık Pekin'den ekonomik model değişikliği talep etmediğini, bunun yerine stratejik olmayan sektörlerde ticaret dengesine odaklandığını işaret etti.
Board of Trade kapsamında enerji, tarım ve tüketici ürünlerinde ticaretin artırılması hedeflenirken, ulusal güvenlik açısından kritik teknolojilere yönelik kısıtlamaların devam edeceği belirtildi. Görüşmelerde ABD'nin Çin'e enerji ve tarım ürünleri satışını artırmasının da ele alınacağı; Çin'in ABD'den ithal edilen petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve kömür ürünlerine uyguladığı ek vergilerin azaltılmasının masada olduğu kaydedildi. ABD tarafının ise tüketici elektroniği, ayakkabı ve bazı sanayi ürünlerinde uygulanan tarifelerde yeni muafiyetler getirebileceği belirtildi. Taraflar ayrıca Board of Investment adı verilen yatırım odaklı yeni bir yapı üzerinde de görüşmesi bekleniyor — ancak ABD'li siyasetçiler ile otomotiv, çelik ve teknoloji sektörleri, Çin yatırımlarının Amerikan üretim sektörünü zayıflatabileceği gerekçesiyle Trump yönetimine uyarıda bulundu. Uzmanlar, anlaşmanın yalnızca iki ülke ekonomisini değil küresel piyasaları da doğrudan etkileyebileceğini, ticaret savaşında tansiyonun düşmesiyle birlikte borsalar, emtia fiyatları ve küresel tedarik zincirleri üzerindeki baskının azalabileceğini değerlendiriyor. Teknoloji, çip ve güvenlik alanlarındaki kısıtlamaların sürmesi nedeniyle taraflar arasında tam normalleşmeden ziyade kontrollü ticaret modelinin öne çıktığı yorumları yapılıyor.
Tedarik zinciri perspektifinden bu açıklama dört eksende kritik. Birincisi, Board of Trade mekanizmasının operasyonel anlamı, ABD'nin 2018'den beri uyguladığı Section 301 + Section 232 tarife yığınının "hassas olmayan ürün grubu" tanımı altında selektif çözülmesi: ABD enerji ihracatçıları (Cheniere LNG, Sempra, ConocoPhillips, EOG petrol, Peabody/Arch kömür) ve tarım ihracatçıları (ADM, Cargill, Bunge — soya/mısır/buğday) doğrudan kazanım elde ederken, Çin'in ABD pazarında tüketici elektroniği (Anker, DJI), ayakkabı (Li-Ning, ANTA) ve sanayi ürünleri (yatırım malları, makine) hat'larında %5-25 maliyet rahatlaması bekleniyor. İkincisi, tüketici elektroniği muafiyetleri özellikle Apple, Walmart, Best Buy tedarik zincirlerinin nearshoring/friendshoring baskısını gevşetebilir — bu, son 24 ayda Meksika, Vietnam, Hindistan, Türkiye rotasına kaymış üretim kapasitesinin yeniden Çin'e dönmesi anlamına gelmiyor, ancak yeni kaymanın yavaşlaması beklenir; Türk üreticilerin bu nedenle FDI çekme penceresinin daralabileceği takip edilmeli. Üçüncüsü, teknoloji-çip-güvenlik kısıtlamalarının sürmesi, TSMC, Samsung, ASML ekseninde chip export control'lerin (özellikle ileri logic ≤7nm + HBM3/HBM4 + EUV) korunacağı sinyali — bu kırmızı çizgi NVIDIA H100/H200 + Huawei Ascend rekabetinde mevcut iki kutuplu yapay zekâ silikon ekosisteminin sürmesi anlamına geliyor. Dördüncüsü, Board of Investment başlığı altında otomotiv-çelik-teknoloji sektörlerinin uyarısı, BYD, CATL, Geely (Volvo/Polestar), Nio, Tonghua Iron & Steel gibi Çinli oyuncuların ABD'ye brownfield yatırım/JV/teknoloji lisanslama ile girişinin CFIUS + IEEPA filtreleri altında dar tutulacağına işaret ediyor; Türkiye perspektifinden, Çinli otomotiv markaları için (BYD Manisa fabrika kararı + Chery, Leapmotor) Türkiye'nin AB'ye GB-bazlı transit üretim üssü rolünün artmaya devam etmesi beklenir.
Önemli Notlar:
1. Trump-Şi zirvesinde "Board of Trade" mekanizması altında hassas olmayan yaklaşık 30 milyar dolarlık ürün grubunda tarife indirimi üzerinde anlaşma yakın.
2. Mekanizmayı Mart 2026'da ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer gündeme getirmişti; Washington artık Pekin'den ekonomik model değişikliği talep etmiyor, ticaret dengesine odaklanıyor.
3. Çin'in ABD'den ithal ettiği petrol, LNG ve kömüre uyguladığı ek vergiler düşürülecek; ABD ise tüketici elektroniği, ayakkabı ve sanayi ürünlerinde tarife muafiyetleri getirebilir.
4. "Board of Investment" başlığı altında Çin yatırımları görüşülecek; ancak ABD otomotiv-çelik-teknoloji sektörleri Çin yatırımlarının Amerikan üretimini zayıflatma riskine karşı uyardı.
5. Teknoloji, çip ve güvenlik alanlarındaki kısıtlamalar sürecek — tam normalleşmeden ziyade kontrollü ticaret modeli öne çıkıyor.
6. Anlaşmanın küresel borsalar, emtia fiyatları ve tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı azaltabileceği değerlendiriliyor.
7. Tedarik zinciri etkisi: ABD enerji (Cheniere/Sempra/ConocoPhillips/Peabody) + tarım (ADM/Cargill/Bunge) ihracatçıları kazanımı + Çin tüketici elektroniği (Anker/DJI) + ayakkabı (Li-Ning/ANTA) maliyet rahatlaması + nearshoring (Meksika/Vietnam/Hindistan/Türkiye) kayma momentum yavaşlama riski + TSMC/Samsung/ASML chip export control sürüyor + Türkiye'nin Çinli otomotiv markaları (BYD/Chery/Leapmotor) için AB-GB transit üretim üssü rolü.
