ABD ve İran, Hürmüz Boğazı'nın Yeniden Açılması Konusunda Anlaşamadı; Petrol Arzında Sıkışma Sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile 14–15 Mayıs tarihlerinde Pekin'de gerçekleştirdiği iki günlük zirvede Hürmüz Boğazı'nın "enerjinin serbest akışını desteklemek için açık kalması gerektiği" konusunda mutabık kaldıklarını açıkladı. Beyaz Saray bildirisi, Xi'nin boğazın militarizasyonuna ve geçiş ücreti alınmasına karşı olduğunu ifade ettiğini ve gelecekte Çin'in boğaza olan bağımlılığını azaltmak için daha fazla Amerikan petrolü satın almaya ilgi gösterdiğini belirtti. Ancak Trump, Air Force One ile Pekin'den ayrıldığında, dünyanın en güçlü iki ülkesinin İran savaşını sona erdirme konusunda herhangi bir anlaşma sağladığına dair çok az kanıt bulunuyordu.

Hürmüz Boğazı üzerinden geçen deniz trafiği, 28 Şubat 2026'da ABD ve İsrail'in İran'a hava saldırısı başlatması ve İran lideri Ali Hamaney'i öldürmesinin ardından İran tarafından büyük ölçüde engellenmiştir. Çatışma öncesinde ayda yaklaşık 3.000 gemi boğazdan geçerken, bu sayı şu anda bu seviyenin yalnızca %5'ine düşmüştür. 4 Mayıs'ta Trump, "Project Freedom" operasyonuyla mahsur kalan gemilere rehberlik etmeyi duyurdu; ancak 6 Mayıs'ta "büyük ilerleme" olduğunu öne sürerek operasyonu askıya aldı—ancak ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası hâlâ yürürlükte.

Baker Hughes CFO'su Ahmed Moghal ve Saudi Aramco CEO'su Amin Nasser, boğazın 2026'nın ikinci yarısına kadar tam olarak yeniden açılmayabileceği varsayımı altında çalıştıklarını belirttiler. Dallas Fed Enerji anketi, petrol ve gaz yöneticilerinin yaklaşık %80'inin boğazın Ağustos ayına veya daha sonrasına kadar yeniden açılmayacağına inandığını ortaya koydu. Aramco'ya göre, piyasa kapanış nedeniyle zaten 1 milyar varilden fazla petrol kaybetti; net kayıp, Aramco'nun doğu-batı boru hattı yoluyla yönlendirilen ihracat ve hükümetlerin stratejik rezerv serbest bırakması sayesinde yaklaşık 880 milyon varil. JPMorgan, Hürmüz Eylül'de hâlâ kapalıysa petrol stoklarının kritik seviye olan 6,8 milyar varile düşeceğini, Rapidan Energy ise ürün stoklarının Temmuz veya Ağustos'ta kritik seviyelere ulaşabileceğini tahmin etti.

Boğaz, ABD-İsrail savaşına kadar açıktı ve dünya deniz yoluyla petrol ticaretinin yaklaşık %25'i ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) %20'si buradan geçiyordu. Bu kritik su yolunun fiili kapanması, küresel enerji tedarikinde tarihteki en büyük petrol arz şokunu tetikledi ve petrol ile gaz fiyatlarını önemli ölçüde yükseltti. Yüzlerce gemi ve mürettebat Körfez'de mahsur kaldı; deniz standoff nedeniyle operatörler geçişleri riskli buluyor ve yaklaşık 2.000 gemi geçişe izin verilmesini bekliyor. Dünya Gıda Programı (WFP), savaş başladığından ve Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapandığından beri Orta ve Doğu Afrika'da gıda fiyatlarının %50'ye varan oranlarda arttığını bildirdi.

Endüstri yetkilileri NBC News'e, operatörlerin "daha istikrarlı, öngörülebilir ve sürdürülebilir bir durum" görene kadar ihtiyatlı kalmaya devam edeceklerini, bir anlaşma duyurulduğunda risk almaya istekli bazı şirketlerin hızla gemilerini hareket ettireceğini ancak savaş öncesi trafik akışına dönmenin aylar, hatta yıllar alabileceğini söylediler. Hürmüz'ün yeniden açılmasına yönelik kesin bir çözüm olmadan, Brent petrol vadeli işlemleri %3 yükselerek varil başına 108 doların üzerine çıktı.

Not: Bu özet, SupplyChainBrain'in kamuya açık başlık + alt başlık + ilk paragraf bilgisine + sektörün Hürmüz Boğazı krizi üzerine genel bilgisine dayanmaktadır.

Önemli Notlar:
1. Trump ve Xi, 14–15 Mayıs Pekin zirvesinde Hürmüz Boğazı'nın açık kalması gerektiği konusunda mutabık kaldılar, ancak somut çözüm anlaşması sağlanamadı.
2. Boğazdan geçen gemi trafiği, 28 Şubat'taki ABD-İsrail saldırısından bu yana %95 düşerek ayda 150 gemiye geriledi; 2.000 gemi Körfez'de mahsur.
3. Baker Hughes ve Saudi Aramco, boğazın 2026'nın ikinci yarısına kadar yeniden açılmayabileceğini tahmin ediyor; Dallas Fed anketi yöneticilerin %80'inin Ağustos veya sonrasını beklediğini gösteriyor.
4. Küresel petrol stokları rekor hızda azalıyor: JPMorgan, kapanış sürerse Eylül'de kritik 6,8 milyar varil seviyesine düşebileceğini öngörüyor.
5. Brent petrol vadeli işlemleri varil başına 108 doları aştı; Dünya Gıda Programı, savaşın Afrika'da gıda fiyatlarını %50'ye kadar yükselttiğini bildirdi.