Malawi gibi kara ile çevrili ve coğrafi dezavantajlara sahip ülkeler, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin yarattığı küresel tedarik zinciri krizinin en ağır sonuçlarıyla karşı karşıya kalıyor. ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü operasyonlar nedeniyle boğazın fiilen kapanması, hem yakıt hem de gübre tedarikini ciddi şekilde kesintiye uğrattı. 22 milyon nüfusunun büyük bölümü küçük ölçekli çiftçilerden oluşan Malawi'de, ekim sezonu öncesi gübre bulma sorunu kritik boyuta ulaştı.
One Acre Fund Malawi direktörü Yashodhan Gharat, bu yılki en büyük endişenin fiyat değil, tedarik olduğunu belirtti. Afrika'da 10 ülkede çiftçileri destekleyen organizasyon yetkilisi, "Herkes gübre arayacak ve bu durumda Malawi gibi küçük bir pazara gübre gelir mi? Şüphelerim var" dedi. Küresel üre ihracatının yaklaşık üçte biri, amonyak ihracatının %20'si ve fosfat gübresi ihracatının beşte biri Katar, Suudi Arabistan, İran ve BAE'den Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor.
En yaygın kullanılan azotlu gübre olan üre'nin fiyatı, boğazın kapanmasıyla %90'dan fazla arttı. BM Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre Malawi, azotlu gübre ithalatının neredeyse %60'ını Körfez ülkelerinden alıyor ve bu oran onu dünyanın en bağımlı ülkelerinden biri yapıyor. ETG Group tarımsal girdi başkanı Ashish Lakhotia, şirketlerinin sipariş ettiği kargoların iptal edildiğini veya yönünün değiştirildiğini, Çin'in ise kendi ihtiyacını karşılamak için ihracatı kısıtladığını açıkladı.
Nijerya, Senegal ve Gana gibi Batı Afrika ülkelerinde çiftçiler benzer sorunlarla boğuşuyor. Nijerya'nın güneydoğusundaki Abia Eyaleti'nde tarım destek görevlisi Gideon Idika, çiftçilerin artan maliyetler nedeniyle gübrelemeyi atladığını ve bunun zayıf hasatla sonuçlanacağını belirtti. Senegal'deki Thies yakınlarında sebze yetiştiren Ngoaye Diop ise kaliteli gübre bulamadığı için normalde kullandığı yerine karşılayabileceği ürünlerle çalışmak zorunda kaldığını söyledi.
Afrika Gübre ve Tarım İşletmeciliği Ortaklığı bölge direktörü Nana-Aisha Mohammed, Gana'daki tedarikçilerin çoğunun kıtlık veya uzun varış süreleri nedeniyle gübre ithal etmekte zorlandığını vurguladı. Son yıllarda kuraklık, sel ve siklonlar nedeniyle tekrarlayan gıda sıkıntıları yaşayan Malawi'de durum daha kritik: Ekim-Mart döneminde Malavilerin %22'si akut gıda güvensizliği yaşadı. Afrika Tarım Politikası Araştırma Enstitüleri Ağı'nın raporuna göre, Körfez dışındaki gübre üreticileri ihracat stratejilerini ayarlıyor ve daha güçlü ödeme kapasitesine sahip pazarlara öncelik veriyor.
Önemli Notlar:
1. Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle küresel üre fiyatları %90'dan fazla arttı ve tedarik ciddi şekilde aksadı.
2. Malawi azotlu gübre ithalatının %60'ını Körfez ülkelerinden alıyor ve Afrika'nın en savunmasız ülkelerinden biri durumunda.
3. Nijerya, Senegal ve Gana'da çiftçiler gübre bulmakta zorlanıyor veya maliyetler nedeniyle gübrelemeyi atlıyor.
4. Afrika'da 1,3 milyar nüfusun yarısından fazlası tarıma bağlı olup düşük gübre kullanımı toprak verimliliğini zaten tehdit ediyor.
5. Körfez dışındaki gübre üreticileri daha güçlü ödeme kapasiteli pazarlara öncelik vererek Malawi gibi küçük pazarları geri planda bırakıyor.
