Jet Yakıtı Krizinde Havayolları Zarar Ederken Delta, 2012'de Satın Aldığı Trainer Rafinerisiyle Kâr Ediyor

Küresel jet yakıtı arzında İran-ABD savaşı ve Hürmüz Boğazı kesintilerinin yarattığı sıkışma birçok havayolu şirketinin yakıt maliyetlerini iki katına çıkardı. Bu süreçte Spirit Airlines'ın iflası ve operasyonlarını durdurması, sektörün likidite kırılganlığını teyit etti. Buna karşın Delta Air Lines, 2012'de 150 milyon dolara satın aldığı Pennsylvania'daki Trainer Rafinerisi sayesinde maliyet baskısını sınırlamayı başardı. Şirket, hangardaki uçak sayısını arttırmak yerine kendi yakıt zincirini işletmeye devam ediyor ve birim maliyetini sektör ortalamasının altında tutuyor.

Trainer Rafinerisi, ConocoPhillips'in 2011'de kapatma kararı aldığı tesisin Delta tarafından satın alınmasıyla 2012'de yeniden devreye alındı. Rafinerinin yıllık ham petrol işleme kapasitesi 185.000 varil/gün olup, ABD'nin Doğu Yakası jet yakıtı arzının önemli bir bölümünü karşılıyor. Delta yıllar içinde Phillips 66, BP ve Valero ile swap anlaşmaları yaparak rafineri çıktısının jet yakıtı odaklı şekillenmesini sağladı; bunun sonucunda her bir varil ham petrolden çıkan jet yakıtı oranı ABD ortalamasının ~%30 üstüne taşındı.

Tedarik zinciri perspektifinden olay, son yıllarda gündemden düşen dikey entegrasyon ve kritik girdiyi sahip olarak işletme stratejilerinin yeniden güncel olduğunu gösteriyor. Hurmuz/Kızıldeniz kesintileri petrol arzının coğrafi dağılımını değiştirdi; bu da jet yakıtı, gübre, kritik mineral ve yarı iletken gibi hassas hammaddelerde dikey entegrasyonun ve yedek arz kanallarının yeniden değerlenmesine yol açıyor. Lojistik sektörü için ders açık: tek tedarikçi/tek rota modelleri kriz dönemlerinde yapısal risk yaratıyor; çok kaynaklı, bazıları sahip olunan tedarik tabanı ise fiyat şoklarını sönümleyen en güvenilir mekanizma olarak öne çıkıyor.

Önemli Notlar:
1. Delta Air Lines, 2012'de 150 milyon dolara satın aldığı Trainer Rafinerisi sayesinde jet yakıtı krizinde birim maliyetini düşürdü.
2. Trainer Rafinerisi 185.000 varil/gün kapasiteye sahip ve ABD Doğu Yakası jet yakıtı arzının önemli bir bölümünü karşılıyor.
3. Spirit Airlines'ın iflası, jet yakıtındaki dalgalanmaya bağlı havayolu sektörünün likidite kırılganlığını teyit etti.
4. Phillips 66, BP ve Valero ile swap anlaşmaları, rafineri çıktısındaki jet yakıtı payını ABD ortalamasının %30 üzerine çıkardı.
5. Tedarik zinciri için ders: kritik girdide dikey entegrasyon ve çok kaynaklı arz tabanı, fiyat şoklarını sönümleyen kanıtlanmış mekanizma.