AB Komisyonu Itkonen: Jet Yakıtı Krizinin Süresi Belirsiz, Petrol Koordinasyon Grubu Bu Hafta Toplanacak

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, Brüksel'de düzenlediği günlük basın toplantısında jet yakıtı arzındaki sıkıntıların ne kadar süreceğinin öngörülemediğini açıkladı. Itkonen, krizin başlangıcından bu yana üye ülkelerin haftalık olarak koordine edildiğini, bu hafta yeni bir Petrol Koordinasyon Grubu toplantısı yapılacağını duyurdu. Açıklama, Hürmüz Boğazı'ndan sevkiyatların aksamasıyla derinleşen Avrupa enerji krizinde resmi düzeyde verilen en yeni durum güncellemesi niteliğinde.

Itkonen, AB içinde özellikle petrol ürünleri stoklarının takibinde standart bir veri toplama süreci olmadığını kabul etti ve farklı aktörlerin stoklarına ilişkin şeffaflık eksikliğini vurguladı. Komisyon, üye ülkelerin stratejik stok büyüklüğünü bildiğini ancak ticari stoklar tarafında havayolları ve diğer aktörlerden gelen bilgilere bağımlı olduğunu belirtti. Komisyonun, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve sektör temsilcileriyle birlikte yürüttüğü koordinasyonun "ek şeffaflık" sağladığı ifade edildi. Bu hafta hava yollarına yönelik jet yakıtı kullanım rehberi de yayımlanacak.

Avrupa'da jet yakıtı fiyatları bir önceki yıla göre iki katından fazla artış gösterdi. AB rafinerileri normal şartlarda jet yakıtı tüketiminin yüzde 70'ini karşılayabiliyor; kalan kısım Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden ithal ediliyor. Hürmüz Boğazı üzerinden sevkiyatların aksaması, ithal kısmı doğrudan vurdu. IEA Başkanı Fatih Birol, geçen ay Avrupa'nın kısa süre içinde jet yakıtı kıtlığı riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısını yapmıştı.

Sektör tarafında baskı somut adımlara dönüştü. KLM, mayıs ayı içinde Avrupa içi 160 uçuşu iptal etti. Lufthansa, iştiraki CityLine'ın faaliyetlerini durdurma kararı aldı; ekim ayına kadar 20.000 kısa mesafeli uçuşun iptal edileceğini duyurdu. Ryanair, EasyJet ve turizm şirketi TUI, yıl sonu finansal tahminlerini aşağı yönlü revize etti. Birikim, Avrupa havacılığını 2026 ikinci yarısında yapısal bir kapasite daralmasına götürüyor.

Komisyon'un yaklaşımı şimdilik doğrudan müdahaleden kaçınma yönünde: stratejik stoklara erişim ve özel tedarik sözleşmelerinin Komisyon mandasında olmadığı vurgulandı. Itkonen'in açıklaması, AccelerateEU çağrısı ve Ryanair O'Leary'nin 150 dolar/varil uyarısının ardından topyekûn AB düzeyinde bir mali destek paketi hâlâ gündemde olmadığını gösteriyor. Bir sonraki Petrol Koordinasyon Grubu toplantısı, kısa vadeli çıktıları belirleyecek.

Önemli Notlar:
1. AB Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen, jet yakıtı krizinin süresinin öngörülemediğini açıkladı.
2. Petrol Koordinasyon Grubu bu hafta toplanacak; havayollarına yönelik kullanım rehberi yayımlanacak.
3. AB rafineri kapasitesi normalde jet yakıtı tüketiminin yüzde 70'ini karşılıyor; kalan kısım Orta Doğu ve Körfez'den ithal.
4. Avrupa'da jet yakıtı fiyatları yıllık bazda iki katından fazla arttı; KLM 160, Lufthansa 20.000 uçuş iptal etti.
5. Komisyon stratejik stoklara erişimde sınırlı yetkide; AB düzeyinde mali destek paketi gündemde değil.

[1026127]