Dökme yük taşımacılığı navlun oranlarını ölçen Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI), Capesize gemilerine yönelik artan talep ile gemi arzındaki sıkılaşmanın etkisiyle çarşamba günü %5,6 artarak 2.991 puana yükseldi. Endeks; Aralık 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı ve üst üste dördüncü seansta kazanç kaydetti. Gösterge, demir cevheri, kömür ve tahıl gibi ham maddeleri taşıyan Capesize, Panamax ve Supramax gemilerinin navlun oranlarını izliyor.
S&P Global Energy'de kuru yük navlun ve emtia araştırmaları başkanı Pranay Shukla, Capesize piyasasının "son iki haftada önemli ölçüde güçlendiğini" söyledi. Shukla'ya göre yükselişin arkasında üç temel etken bulunuyor: Pasifik'te gemi arzının daralması, Brezilya'dan demir cevheri ihracatındaki aksaklıklar ve gelecekteki navlun oranlarına yönelik riskten korunma (hedging) işlemleri. Capesize segmenti, Baltık Kuru Yük Endeksi içinde yaklaşık %40 paya sahip olup, çelik üretiminde kullanılan demir cevherine en fazla maruz kalan bölüm konumunda.
S&P Global'in beklentilerine göre, nisan ayında olduğu gibi mayıs ve haziran aylarında da güçlü dökme emtia ihracatı sürecek. Bu dinamiğe ek olarak, Orta Doğu'daki çatışmalar da navlun oranlarının yukarı hareketine katkı yaptı. Ifchor Galbraiths gemi brokeri verilerine göre, İran savaşı; "volatilite kaynaklı bir hızlandırıcı olarak piyasa hareketlerini büyüttü ve piyasa algısını yukarı taşıdı."
Demir cevheri tarafında ise Singapur'da vadeli işlemler ton başına 110,70 dolar seviyesinde yatay seyretti. Bir önceki seansta %1,8 artarak Ekim 2024'ten bu yana en yüksek seviyede kapanmıştı. Bu hareket, Çin'in tatilden dönmesiyle birlikte gerçekleşti — Çin pazarının yeniden açılması, çelik üretim hattındaki canlanma sinyalleri ve mevsimsel talep beklentileriyle birleşince Capesize tarafındaki tonaj sıkışıklığı daha keskin hissedildi.
Tedarik zinciri tarafında bu hareketin üç boyutu öne çıkıyor. Birincisi, BDI'ın 2.991 puan seviyesi, FFA (forward freight agreement) piyasasında 2026 Q3-Q4 için kontrat satın alımlarının hızlanmasına yol açacak; charterers'ın navlun maliyetini sabitleme baskısı kademeli olarak artıyor. İkincisi, Brezilya demir cevheri aksamalarının Vale ve CSN sevkiyat rakamlarına yansıması; bu yapı, Avustralya'dan BHP ve Rio Tinto hatlarına ek tonaj çekme baskısı yaratıyor — özellikle Western Australia-Çin rotalarında tonaj derinliğini azaltıyor. Üçüncüsü, Capesize tonaj arzının 2026'da sınırlı yenibina teslimatı ve EEXI/CII uyum kapsamındaki hız azaltma (slow steaming) uygulamaları nedeniyle daralması; piyasa için arz tarafında yapısal bir destek oluşturuyor ve fiyat dalgalanmasının üst yönlü kalmasını destekliyor.
Önemli Notlar:
1. Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI), %5,6 artarak 2.991 puana yükseldi — Aralık 2023'ten bu yana en yüksek seviye.
2. S&P Global'e göre Capesize piyasası son iki haftada Pasifik tonaj sıkışıklığı, Brezilya demir cevheri aksamaları ve hedging baskısıyla güçlendi.
3. Capesize segmenti BDI içinde yaklaşık %40 paya sahip ve demir cevheri sevkiyatlarına en fazla maruz kalan kategori.
4. Singapur demir cevheri vadelileri 110,70 dolarda; bir önceki seansta Ekim 2024'ten bu yana en yüksek kapanışı yapmıştı.
5. Orta Doğu'daki çatışmalar ve İran savaşı, navlun piyasasında volatiliteyi büyüten yukarı yönlü etken olarak öne çıkıyor.
