Dünyanın en büyük emtia ticaret evlerinden Mercuria Energy Group Ltd., küresel finansın az bilinen ancak kritik bir köşesini — çok milyar dolarlık tanker navlun piyasasını ve onun kalbinde duran 282 yıllık Baltic Exchange'i — Londra Yüksek Mahkemesi'ne taşıdı. Bloomberg'in 30 Nisan'da aktardığı dava, Orta Doğu'dan Çin'e ham petrol taşımacılığında temel referans olan tanker navlununun çarpıtılmasından kaynaklanan ve şimdiden "yüzlerce milyon dolar" mertebesine ulaştığı belirtilen kayıpları konu alıyor. Mercuria davası, Hürmüz Boğazı'nın fiili kapanmasının petrol ve denizcilik sektöründe yarattığı dalganın hukuki cepheye taşınan ilk büyük örneklerinden biri.
Tartışmanın merkezinde, brokerlerin günlük olarak Baltic Exchange'e bildirdiği fiyatlardan oluşan TD3C endeksi var. Yıllardır Suudi Arabistan'ın Ras Tanura limanından çıkış esas alınarak hesaplanan endeks, küresel petrol sektöründe tanker sözleşmelerinin fiyatlanmasında ve çok milyar dolarlık türev piyasasının dayanak göstergesinde kullanılıyor. Singapore Exchange Ltd.'in sahibi olduğu Baltic Exchange, Mart ayında — savaş nedeniyle Ras Tanura sevkiyatlarının fiilen durmasına rağmen — endeksin Ras Tanura bazlı hesaplanmaya devam edeceğini brokerlere bildirmiş, ardından TD3C günde tipik 40.000-100.000 dolar bandından 600.000 dolara kadar fırlamıştı. Norveçli armatör Hunter Group ASA, geçen ay Mart ayında bir müşterisinin (kaynaklara göre Mercuria) endekse bağlı charter ödemelerinde 8,3 milyon dolar eksik ödeme yaptığını duyurmuştu.
Mercuria'nın talebi iki ana eksende ilerliyor: Birincisi, Baltic Exchange'in TD3C'yi askıya alması veya hâlâ aktif olan Umman limanlarından Çin'e ya da Batı Afrika'dan Çin'e gibi ekonomik olarak karşılaştırılabilir rotalara dayalı yeniden hesaplaması, ve bu yeniden hesaplamanın hatalı belirlenen geçmiş dönemler için geriye dönük uygulanması. İkincisi, Mercuria parasal bir tutar talep etmek yerine "mahkemenin uygun göreceği başka veya ek beyan niteliğinde tedbir" istiyor; ancak yüzlerce milyon dolarlık mevcut zararın yanında "çok önemli gelecek kayıpları" riskini de vurguluyor. Singapore Exchange ise 3 Mayıs'ta yaptığı açıklamada Baltic Exchange'in yerleşik yönetişim çerçeveleri ve metodolojiler doğrultusunda gösterge ürettiğini, davayı tamamıyla "yersiz" bulduğunu ve sonuna kadar savunacağını duyurdu.
Olay, tedarik zinciri ve emtia finansmanı açısından üç ders sunuyor. Birincisi, endekslerin krizde donması sorunu: 2008 finansal krizinden 2022 LME nikel krizine kadar görüldüğü gibi, gösterge piyasayı yansıtmadığında türev sözleşmeleri zincirleme bozuluyor. İkincisi, Mercuria'nın "fiziki moleküllerin tıkanması" ifadesiyle vurguladığı zincirleme etki: Hürmüz tıkanıklığı sadece varilleri durdurmuyor, tüm TD3C-bağlı türev defterini sarsıyor. Üçüncüsü, Baltic Exchange'in geçen hafta üyelere yaptığı danışmada katılımcıların %55'inin değişikliğe karşı çıkması, Mart ayındaki rehberliğe güvenerek pozisyon almış oyuncuların korunması talebini öne çıkarıyor; ancak bu "süreklilik" çağrısı, Mercuria'nın "endeks artık dayanak piyasayı temsil etmiyor" argümanıyla doğrudan çelişiyor. Avukatlar, Hürmüz kaynaklı endeks ve türev davalarının yeni bir dalga halinde geleceğini şimdiden öngörüyor.
Önemli Notlar:
1. Mercuria Energy Group, 282 yıllık Baltic Exchange'i Londra Yüksek Mahkemesi'ne taşıyarak TD3C tanker endeksindeki bozulmadan yüzlerce milyon dolarlık zarar talep ediyor.
2. TD3C, Suudi Arabistan'ın Ras Tanura limanı bazlı hesaplanırken Hürmüz tıkanıklığı sevkiyatları durdurdu; rate günde 40.000-100.000 dolardan 600.000 dolara fırladı.
3. Norveçli Hunter Group ASA, Mart ayı charter ödemelerinde 8,3 milyon dolar eksik ödeme aldığını açıklamıştı; karşı taraf Mercuria olarak belirtildi.
4. Singapore Exchange iddiaları reddetti; Baltic Exchange'in danışmasında üyelerin yüzde 55'i TD3C'de değişikliğe karşı çıktı.
5. Avukatlar, 2008 ve 2022 LME nikel deneyimine paralel olarak Hürmüz kaynaklı endeks ve türev davalarının yeni dalgasını şimdiden öngörüyor.
[44018]
