Bloomberg'in haberine göre 11 Ağustos'ta aşırı sıcak ve güçlü rüzgarların Akdeniz boyunca yangınları körüklediği bir dönemde orman yangınları Çanakkale Boğazı'nı kısa süreliğine gemi trafiğine kapattı. Karadeniz ve Orta Asya'dan petrol ve gaz taşımacılığı için hayati bir denizyolu darboğazı olan Dardanelles, yangın söndürme uçaklarının denizden su alabilmesi için kapatıldı ve akşam saatlerinde yeniden açıldı. Türk itfaiyeciler kuzey Adalar Denizi kıyılarını kasıp kavuran yangınları kontrol altına alırken Çanakkale ilindeki kasabalar ve çam ormanları tehdidi altında kalmaya devam etti. Devlet haber ajansı Anadolu Ajansı'nın haberine göre yaklaşık 2.900 kişi tahliye edildi. Bu hafta kavurucu sıcağın bölgeyi sardığı dönemde Avrupa'nın geniş bir kesimi yangın tehdidiyle boğuştu; Madrid ve Londra'nın çevrelerinden Yunan adalarına, Balkanlar'daki ormanlara kadar kıta boyunca alevler yükseldi. Güçlü rüzgarlar ve aşırı sıcaklıklar yangınların önünü açtı.
Çanakkale Boğazı, Akdeniz'i Marmara Denizi'ne bağlıyor ve İstanbul Boğazı ile birlikte Karadeniz'den Akdeniz'e tek deniz erişimini oluşturuyor. 1936 tarihli Montreux Sözleşmesi, Türk Boğazları üzerinde Türk egemenliğini ve gemi geçişini düzenleyen uluslararası anlaşma niteliği taşıyor. İki Boğaz, günde 3 ila 4 milyon varil ham petrol ile LNG, tahıl, konteyner ve kuru yükün geçtiği kritik bir güzergah; Rusya'nın Novorossiysk ve Tuapse limanlarından, Kazakistan'ın CPC hattından (Tengiz), Azerbaycan'ın BTC hattından (Ceyhan) ve Ukrayna'nın Odessa, Pivdennyi ile Chornomorsk limanlarından kaynaklanan ihracat bu güzergahtan geçiyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), Türk Boğazları'nı Hürmüz Boğazı, Malakka Boğazı, Bab el-Mandep, Süveyş Kanalı, Panama Kanalı, Ümit Burnu ve Danimarka Boğazları ile birlikte dünyanın en kritik petrol darboğazları arasında sayıyor.
Avrupa Orman Yangınları Bilgi Sistemi (EFFIS) verilerine göre 2025 Akdeniz yangın sezonu ortalamanın çok üzerinde seyretti; İspanya, Yunanistan, Portekiz, İtalya, Fransa, Hırvatistan, Arnavutluk, Kuzey Makedonya, Kıbrıs ve Türkiye en çok etkilenen ülkeler arasında yer aldı. Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), 2024'ü küresel olarak tarihin en sıcak yılı ve 1,5°C eşiğini ilk kez aşan yıl olarak kayıt altına aldı. IPCC'ye göre Akdeniz havzası küresel ortalamanın %20 üzerinde bir hızla ısınıyor ve "iklim değişikliği sıcak noktası" olarak tanımlanıyor. Orman yangınları tedarik zincirine çok boyutlu etki ediyor: deniz yolu kapanmaları, hava görüşünün düşmesi, demiryolu hasarı, otoyol kapanmaları, elektrik kesintileri, hava kalitesi sorunları (PM2,5/PM10), turizm gelir kayıpları, tarım ve hayvancılık etkileri ile sigorta primlerindeki artış bunların başında geliyor. Türkiye'de yangın ve afet müdahalesini Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki Orman Genel Müdürlüğü ve AFAD üstleniyor.
Çanakkale Boğazı'nın kapanmasının tedarik zinciri etkileri şöyle sıralanıyor: (1) tanker bekleme sürelerinin uzaması ve demurrage masraflarının artması; (2) Brent ile Urals ham petrolü arasındaki fiyat farkının genişlemesi; (3) Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ) bölgesi ticaret kayıpları; (4) Rus, Kazak ve Ukrayna tahıl ihracatında gecikmeler; (5) Rusya'dan Türkiye ve AB'ye akan LNG sevkiyatlarının sekteye uğraması; (6) konteyner gemilerinin alternatif rota araması. Türkiye'nin temel Boğaz geçiş altyapısını 1915 Çanakkale Köprüsü (2022'de açılan dünyanın en uzun asma köprüsü), Marmaray (Asya-Avrupa demiryolu tüneli) ve Avrasya Tüneli oluşturuyor. Tarihsel olarak Truva Savaşı ve 1915-1916 Çanakkale Muharebeleri'ne sahne olan bölge, Truva Arkeolojik Alanı ve Gelibolu Savaş Alanları ile UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alıyor. Çanakkale Boğazı'nın bu kısa süreli kapanması, iklim değişikliğinden kaynaklanan aşırı hava olaylarının küresel tedarik zincirine yönelik süregelen ve büyüyen tehdidini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Önemli Notlar:
1. Çanakkale Boğazı 11 Ağustos'ta orman yangınları nedeniyle kısa süre trafiğe kapandı.
2. Karadeniz-Akdeniz petrol, gaz ve tahıl ticareti için kritik bir darboğaz konumunda.
3. Çanakkale ilinde yaklaşık 2.900 kişi tahliye edildi — Anadolu Ajansı raporladı.
4. Akdeniz havzası küresel ortalamaya göre %20 daha hızlı ısınıyor.
5. İspanya, Yunanistan, Portekiz, İtalya, Fransa ve Türkiye 2025 yangın sezonundan en çok etkilenenler arasında.
