Bloomberg'un haberine göre Airbus SE, Temmuz'da yaklaşık 63 uçak teslim etti; bu rakam bir önceki yılın aynı ayına göre yaklaşık yüzde 18 daha düşük kaldı. En çok satan A320neo modelindeki motor sıkıntısı, konuya yakın kaynaklara göre müşterilere teslimi engelledi. Dünyanın en büyük uçak üreticisi, 2025'in ilk yedi ayında yaklaşık 370 uçak teslim etti ve yıllık hedefinin yarısının altında kaldı. Ön bilgi niteliğindeki Temmuz rakamları gizli verileri tartışmama amacıyla isimsiz konuşan kaynaklara göre değişebilir. Bir Airbus sözcüsü, Ağustos başında resmi rakamlar yayımlanmadan Temmuz toplamı hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Teslimatlar, havayolu müşterilerinin ödemenin büyük bölümünü gerçekleştirdiği kritik an olduğu için yatırımcılar tarafından yakından izlendi. CEO Guillaume Faury, şirketin yıllık 820 teslimat hedefini koruduğunu belirtirken tedarik zinciri sorunlarının teslimatların büyük bölümünü yılın ikinci yarısına öteleyeceğini açıkladı.
Airbus SE, Leiden, Hollanda kayıtlı ve Toulouse, Fransa operasyonel merkezli Avrupa'nın en büyük uçak üreticisidir; Guillaume Faury CEO görevini üstlenir. Şirket EADS'in (European Aeronautic Defence and Space Company) halefidir. A320neo ailesi (A319neo, A320neo, A321neo, A321XLR), Airbus'ın en çok satan dar gövde serisini oluşturur ve Boeing 737 MAX'ın doğrudan rakibidir. A320neo motorlarını iki sağlayıcıdan biri temin eder: CFM International (GE Aerospace + Safran ortak girişimi) LEAP-1A ile, Pratt & Whitney (RTX) ise PW1100G GTF (Geared Turbofan) ile bu pazarı paylaşmaktadır. P&W GTF, 2023'te metalurjik powder metal kirliliği nedeniyle acil türbin kanat denetimi ve değişim zorunluluğu yarattı; binlerce uçak yere indirildi ve RTX 7 milyar dolar zarar yazdı. CFM LEAP ise nikel tedariki ve karbon kompozit kanat üretiminde üretim sıkıntılarıyla karşılaşmaktadır. RTX Corporation (eski Raytheon Technologies), Christopher Calio'yu President & CEO olarak görevlendirdi. GE Aerospace, Cincinnati, Ohio merkezli olup Larry Culp Chairman & CEO görevini üstlenmektedir.
Küresel ticari uçak üretimi, Airbus ve Boeing arasında ikiye bölünen "duopoly" yapısını korumaktadır. Boeing (Arlington, Virginia kayıtlı; Seattle/Renton ve Charleston, South Carolina üretim merkezleri; Kelly Ortberg CEO), 737 MAX, 787 Dreamliner, 777, 777X ve 767'yi ana ürünleri arasında barındırmaktadır; 737 MAX, Alaska Airlines kapı paneli ayrılması (Ocak 2024) sonrasında FAA'nın üretim hızı kısıtlaması altındadır. Comac (Commercial Aircraft Corporation of China, Şanghay), C919 (dar gövde) ve C929 (geniş gövde) uçaklarıyla pazara girmiş olsa da küresel sertifikasyon eksikliği nedeniyle pazar payı sınırlı kalmaktadır. Embraer (São José dos Campos, Brezilya), Mitsubishi Aircraft, Sukhoi SuperJet, Bombardier (CSeries → A220 olarak Airbus'a satıldı) ve ATR (Airbus + Leonardo ortak girişimi), başlıca bölgesel ve küçük uçak üreticileridir. Airbus tier-1 tedarikçileri arasında Spirit AeroSystems (Boeing tarafından satın alındı), Collins Aerospace (RTX), Honeywell, Liebherr-Aerospace, Safran, Thales, Latecoere, Premium Aerotec ve Stelia Aerospace yer almaktadır.
Airbus'ın 2025 üretim sıkıntıları altı başlıkta toplanmaktadır: (1) P&W GTF motor inceleme ve onarım kuyrukları; (2) CFM LEAP motor üretim kapasitesi; (3) Spirit AeroSystems kanat ve aerostructure üretimi (Boeing satın alımı sonrası geçiş süreci); (4) titan tedariki (Rusya'nın VSMPO-AVISMA bağımlılığının azaltılması); (5) kabin donanımı ve koltuk tedariki gecikmesi; (6) havacılık üretiminde nitelikli işgücü sıkıntısı. Airbus sipariş defteri, 2025 başında 8.500'ü aşan uçakla rekor seviyeye ulaştı; teslimat süresi 8-10 yıla uzandı. IATA Genel Direktörü Willie Walsh'ın açıklamasına göre küresel havayolu pazarının 2025'te 4,5 milyar yolcu taşıyarak rekor kıracağı öngörülüyor. Boeing'in 737 MAX sıkıntıları Airbus'a pazar payı kazanma fırsatı sundu; ancak motor tedariki darboğazları, Airbus'ın bu fırsatı tam olarak değerlendirmesinin önüne geçti. Airbus'ın Temmuz 2025 teslimat düşüşü, küresel havacılık tedarik zincirinin yapısal motor ve aerostructure sıkıntılarının doğrudan göstergesidir; sektör genelinde 2026-2027 boyunca sürecek bir darboğaz olarak değerlendirilmektedir.
Önemli Notlar:
1. Airbus, Temmuz 2025'te 63 uçak teslim etti; yıllık bazda %18 düşüş.
2. A320neo motor sıkıntısı, teslimatların önündeki temel engel.
3. Airbus, 2025 yıllık 820 teslimat hedefini koruyor; ağırlık ikinci yarıya kayıyor.
4. Pratt & Whitney GTF ve CFM LEAP, başlıca motor tedarikçileri.
5. CEO Guillaume Faury, tedarik zinciri sorunlarının teslimatları ikinci yarıya öteleyeceğini açıkladı.
