ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), şirketlerin sığır eti fiyatlarını manipüle ettiği iddiasıyla ABD et paketleme sektörüne antitröst soruşturması başlattı. The Wall Street Journal'a göre soruşturma, National Beef Inc., Cargill Inc., Tyson Foods ve JBS NV üzerinde yoğunlaşacak; dört şirketin canlı sığır alımında çiftçilere ödenen fiyatları birlikte belirleyip kâr artırmak için tüketici fiyatlarını sabitlediği iddiaları incelenecek. ABD sığır sürüleri 1951'den bu yana en düşük düzeye geriledi; bu da temel arz-talep aritmetiği açısından sığır ve karkas fiyatlarının yükselmesi gerektiğine işaret ediyor. Protein tedarik zinciri, cow-calf (inek-buzağı), backgrounding, feedlot ve packing plant aşamalarından oluşan dikey bir yapıya sahip; USDA Tarımsal Pazarlama Hizmetleri (AMS), 5 bölgeli günlük ağırlıklı ortalama yöntemiyle günlük fiyatları yayımlıyor.
Perakende sığır eti fiyatları son bir yılda rekor seviyelere tırmandı; ancak sığır çiftçileri bu artıştan tam anlamıyla yararlanamadı. National Beef, Cargill, Tyson Foods ve JBS NV, ABD sığır eti işleme pazarının yaklaşık yüzde 85'ini kontrol ediyor; dört şirket, tüketici fiyatlarını yapay olarak şişirdiği iddiaları nedeniyle sık sık mercek altına alınıyor. Ocak 2026'da Tyson Foods ve Cargill, yirmi beşten fazla eyalette açılan toplu davalarda fiyat sabitleme iddialarıyla ilgili 87,5 milyon dolarlık uzlaşmayı kabul etti. Paketleyici yoğunlaşması, 1921 tarihli Packers and Stockyards Act ile Sherman Antitrust Act kapsamında düzenlenen tarihsel bir sorun alanı. USDA Tahıl Denetleme, Paketleyici ve Stokçular İdaresi (GIPSA) ile FTC, et paketleme sektöründe HHI (Herfindahl-Hirschman Index) yoğunlaşma ölçütlerini ortaklaşa izliyor.
Başkan Donald Trump, ilk döneminde 2020'de de aynı dört şirkete antitröst soruşturması açmıştı; ancak o soruşturma herhangi bir büyük yaptırım ya da cezayla sonuçlanmamıştı. ABD sığır çiftçileri bir yıldır kuraklık koşulları, yüksek tahıl ve yem fiyatları, artan faiz oranları ve ABD-Meksika sınırının hemen güneyinde 20 yılı aşkın aradan sonra yeniden görülen parazit sineği New World screwworm'un yayılması kaygısıyla boğuşuyor. Bu salgın, USDA APHIS ile Meksika'nın SENASICA kurumu tarafından yürütülen steril böcek tekniği (SIT) programının yeniden devreye alınmasını zorunlu kıldı. COPEG (Comisión Panamá-Estados Unidos) tesisinde üretilen haftalık 100 milyon steril sineğin kapasitesi, salgının yayılmasını yavaşlatmak açısından kritik önem taşıyor.
JBS, Brezilya kökenli olup NYSE'de işlem görüyor ve Pilgrim's Pride'ı bünyesinde barındırıyor. Cargill, özel mülkiyetli yapısıyla dünyanın en büyük tarımsal ticaret şirketlerinden biri. Tyson Foods, Arkansas merkezli olup tavuk, sığır eti ve domuz üçlüsünde ABD pazarının lideri konumunda. National Beef, Marfrig Global Foods tarafından kontrol ediliyor. Sığır vadeli işlem piyasası, CME Group bünyesinde canlı sığır (live cattle) ve besiye çekilen sığır (feeder cattle) kontratları üzerinden işlem görüyor; paketleyiciler bu pozisyonları baz riskinden korunma (basis hedging) amacıyla kullanıyor. Captive supply (bağlı arz) ve formula pricing (formüle dayalı fiyatlama) uygulamaları, nakit piyasa şeffaflığını azalttığı yönündeki iddiaların odak noktasını oluşturuyor. DOJ soruşturması, ABD protein tedarik zincirindeki yapısal yoğunlaşma sorununu yeniden gündeme taşıyor ve Trump yönetiminin tarımsal antitröst politikasında ikinci dönem yaklaşımının habercisi niteliği taşıyor.
Önemli Notlar:
1. DOJ, National Beef, Cargill, Tyson ve JBS'ye fiyat sabitleme antitröst soruşturması başlattı.
2. Dört şirket, ABD sığır eti işleme pazarının yaklaşık yüzde 85'ini kontrol ediyor.
3. ABD sığır sürüleri 1951'den bu yana en düşük düzeyde.
4. Tyson ve Cargill, Ocak 2026'da 87,5 milyon dolarlık toplu dava uzlaşmasını kabul etti.
5. New World screwworm yeniden ortaya çıktı; sığır çiftçileri üzerindeki baskıyı artırıyor.
