SupplyChainBrain'in haberine göre Brezilya, Çinli otomobil üreticisi BYD'ye karşı dava açtı. Savcılar, şirketin işçileri köle benzeri koşullara maruz bıraktığını ve insan kaçakçılığına karıştığını öne sürüyor. Associated Press'e göre Brezilyalı iş savcıları, 27 Mayıs'ta BYD ve iki taşeron şirket aleyhine 257 milyon Brezilya reali (50 milyon dolar) tazminat talebiyle dava açtı. Davanın arka planında Aralık 2024'te Brezilya'daki bir BYD fabrika inşaat sahasından kurtarılan 220 Çinli işçinin durumu yatıyor. Savcılara göre bu işçiler ülkeye yanlış vaatlerle getirildi ve "son derece aşağılayıcı" koşullarda çalıştırıldı. BYD ile iki taşeronun işlettiği beş konut tesisinde işçiler yataksız yatakta uyudu, tuvaletlere kısıtlı erişimle yaşadı ve haftalık izin verilmeksizin "yorucu saatler" boyunca çalıştı. Federal ajanlara göre işçilerin maaşlarının yüzde 70'ine kadar kesildi, işverenlerine depozito yatırmaya zorlandılar ve pasaportları ellerinden alındı. Sözleşmesini erken fesheden işçi hem depozitosunu kaybetti hem de ülkeye geliş uçak biletinin bedelini ödemek zorunda kaldı.
BYD Auto Co. Ltd. (Build Your Dreams), Shenzhen, Çin merkezli; Kurucu ve Yönetim Kurulu Başkanı Wang Chuanfu. Şirket 2024'te küresel ölçekte 4,27 milyon araç sattı; bu rakamla Tesla'yı geçerek dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi konumuna yükseldi. 2024 geliri 107 milyar dolar; başlıca modeller: BYD Han, Tang, Song, Yuan, Atto 3, Seal ve Dolphin. BYD Brazil, Bahia eyaletinin Camaçari kentindeki eski Ford fabrikasını 600 milyon dolara satın aldı; bu tesis BYD'nin Latin Amerika'daki ilk büyük üretim üssü olarak tasarlandı. Fabrikada SUV, plug-in hibrit ve tam elektrikli araç üretilmesi planlanıyor. Lula hükümeti (Cumhurbaşkanı Luiz Inácio Lula da Silva), Rota 2030 ve Mover programları aracılığıyla Brezilya'ya otomotiv yatırımlarını çekiyor. Ortaklığın kilit isimleri: Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Kalkınma Bakanlığı sorumlusu Geraldo Alckmin ile BYD Genel Müdür Yardımcısı Jinwoo Stella Li.
Davada soruşturmayı yürüten başlıca kurumlar: Brezilya Çalışma Bakanlığı (Ministério do Trabalho e Emprego; MTE; Bakan Luiz Marinho), İş Savcılığı (Ministério Público do Trabalho; MPT), Federal Kamu Savunuculuğu ve Federal Karayolları Polisi. Brezilya'nın "Lista Suja" (Kirli Liste) uygulaması, köle benzeri koşullarda işçi çalıştıran şirketleri kamuoyuna duyuruyor; bu liste finansman, kamu ihaleleri ve itibar açısından ağır sonuçlar doğuruyor. BYD'nin diğer küresel üretim ve montaj tesisleri: Macaristan (Szeged), Türkiye (Manisa; 1 milyar dolar), Endonezya, Tayland (Rayong), Pakistan, Vietnam ve Meksika. Temel zorla çalıştırma uyum çerçeveleri: AB Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM), Mart 2024'te onaylanan AB Zorla Çalıştırma Tüzüğü, Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi (CSDDD) ve ABD Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası (UFLPA).
Latin Amerika'da EV ve batarya üreticilerinin diğer büyük yatırımları: (1) Tesla Meksika Gigafabrikası (Nuevo León; planlandı, Trump tarifeleri nedeniyle ertelendi), (2) Stellantis Brazil (Goiana, Pernambuco; 6 milyar dolar planlanıyor), (3) Volkswagen Brazil (Anchieta, São Paulo; EV dönüşümü), (4) General Motors Mexico (Ramos Arizpe; Equinox EV), (5) Great Wall Motors Brazil (Iracemápolis, São Paulo; eski Mercedes-Benz tesisi), (6) Chery Brazil (Jacareí, São Paulo), (7) NIO, XPeng ve Li Auto, (8) JAC Motors Brazil ile Caoa ortaklığı. BYD'nin Brezilya'da yıllık 150.000 araçlık üretim kapasitesi planı, Latin Amerika'daki EV pazar liderliğini pekiştirmeyi amaçlıyor; ancak zorla çalıştırma davası, şirketin itibarı ve yatırımcı güveni açısından ciddi riskler taşıyor. Brezilya'nın BYD aleyhine açtığı bu dava, uluslararası inşaat tedarik zincirlerinde ve insan hakları durum tespiti süreçlerinde köklü bir yeniden değerlendirmeye yol açtı; yüklenici denetimi ve sosyal uyum, tedarik zinciri yöneticilerinin öncelikli gündemine girdi.
Önemli Notlar:
1. Brezilya, BYD aleyhine 257 milyon BRL (50 milyon dolar) tazminat davası açtı.
2. 220 Çinli işçi Aralık 2024'te köle benzeri koşullardan kurtarıldı.
3. İşçilere yüzde 70 maaş kesintisi uygulandı; pasaportları ve depozitoları alındı.
4. BYD, Camaçari, Bahia'daki eski Ford fabrikasını 600 milyon dolara satın aldı.
5. Lula hükümeti, otomotiv yatırımlarını Mover programıyla destekliyor.
