Air Canada, 1 Haziran - 25 Ekim 2026 tarihleri arasında Toronto ve Montreal çıkışlı New York John F. Kennedy International Airport (JFK) uçuşlarının tamamını geçici olarak askıya aldı. Şirket, kararın arkasında hızla tırmanan jet fuel fiyatlarının yattığını belirtti. Açıklamada "Jet fuel fiyatları İran çatışmasının başlamasından bu yana ikiye katlandı; bu durum kâr marjı düşük rotaların artık ekonomik olarak sürdürülebilmesini imkânsız hale getirdi" ifadelerine yer verildi. Havayolu, aynı çerçevede Salt Lake City-Toronto hattını da 30 Haziran itibarıyla askıya aldığını ve hattı 2027 yılında yeniden devreye almayı planladığını duyurdu. Buna ek olarak Guadalajara-Montreal hattının açılışı ileri bir tarihe ertelendi. Tüm bu karar setinin altında, Persian Gulf kaynaklı petrol sevkiyatlarındaki belirsizliğin yarattığı maliyet şoku yatıyor.
17 Nisan 2026 tarihinde sektöre sarsıcı bir başka gelişme daha yansıdı: Spirit Airlines, yakıt maliyetlerindeki tırmanışı dengeleyebilmek amacıyla ABD federal hükümetinden yüz milyonlarca dolarlık emergency funding talep etti. Haberi, The Air Current adlı sektör yayını adı açıklanmayan kaynaklara dayandırarak duyurdu. Düşük maliyetli iş modeline sahip Spirit Airlines, yakıt giderlerinin toplam işletme maliyetindeki yüksek payı nedeniyle tırmanan petrol fiyatlarına diğer büyük taşıyıcılardan daha hızlı tepki veriyor; bu da şirketin likidite tamponunu eritiyor. Sektör gözlemcilerine göre söz konusu talep, yalnızca tek bir havayoluna ilişkin lokal bir sıkıntı değil; aksine North American havacılık pazarındaki yaygın stresin bir göstergesi olarak okunabilir.
The Guardian'ın aktardığı değerlendirmeye göre küresel havayolu sektöründe, tırmanan yakıt maliyetleri karşısında hizmet daraltmaya giden operatörlerin sayısı artabilir. ABD ile Iran arasındaki gerilim, Strait of Hormuz üzerinden geçen yakıt ve diğer ürünleri taşıyan gemilerin serbest dolaşımını fiilen tartışmaya açıyor; bu durum tüm havacılık endüstrisinde operasyonel belirsizlik üretiyor. Jet fuel, bunker fuel ve rafine ürün piyasalarındaki sarsıntı, kısa uçuş hatlarında bile marjları siliyor. Iran çatışmasının başlangıcından bu yana yakıt fiyatlarının ikiye katlanması; trans-Atlantic ve trans-Pacific hatlarda kapasite yönetimi, rota rasyonalizasyonu ve fuel hedging politikalarının yeniden masaya yatırıldığı bir dönemi başlattı. Operatörler; schedule adjustments, frekans azaltımları ve belirli rotaların mevsimsel kapatılması gibi araçlara eş zamanlı olarak başvuruyor.
Avrupa tarafında ise tablo benzer biçimde ağırlaşıyor. The Guardian'ın haberine göre U.K. merkezli bütçe havayolu easyJet, Mart ayında sona eren altı aylık dönem için £540 milyon – £560 milyon ($702 milyon – $728 milyon) seviyesinde pre-tax loss öngörüyor. Bu tabloyu yalnızca yakıt maliyetlerindeki sıçrama değil, düşük fiyatlı bütçe segmentinde talep esnekliğinin azalması da şekillendiriyor. Düşük kâr marjlarıyla çalışan low-cost carrier'lar için yakıt kalemi, operasyonel maliyetin en büyük bileşenleri arasında yer alıyor; dolayısıyla fiyat ikiye katlandığında alternatif kaynaklarla kapatılamayan bir gelir açığı oluşuyor. easyJet'in ön duyurusu, kıtada kapasite planlaması ve filo kullanım oranına yönelik kararların hızla revize edildiğini ortaya koyuyor. Sektör genelinde havayolları, tedarik zincirindeki dalgalanmayı bilet fiyatlarına yansıtıyor; ancak müşteri tarafındaki fiyat direnci nedeniyle kaybın önemli bir bölümünü bilançolarında taşıyor. Bu arka planda IATA, OPEC+ politikaları ve Strait of Hormuz'daki seyir güvenliği, havayolu kârlılığının yakın dönemdeki temel belirleyicileri olarak öne çıkıyor; yolcu ve kargo tedarik zincirinin direnci sınanıyor.
Önemli Notlar:
1. Air Canada, Toronto ve Montreal-JFK hatlarını 1 Haziran - 25 Ekim arasında tamamen askıya alıyor.
2. Jet fuel fiyatları, İran çatışmasının başlangıcından bu yana ikiye katlandı.
3. Spirit Airlines, ABD'den yüz milyonlarca dolarlık emergency funding talep ediyor.
4. easyJet, Mart sonu bitmekte olan altı aylık dönemde £540–560 milyon zarar öngörüyor.
5. Strait of Hormuz'daki belirsizlik, havacılık tedarik zincirini doğrudan etkiliyor.
