Çin'in Lianyungang limanından başlayıp Kazakistan, Hazar geçişi, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Türkiye'ye uzanan Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru (Orta Koridor), Rusya'nın yer almadığı stratejik bir alternatif olarak hızla öne çıkıyor. Boston Consulting Group'un 7 Kasım raporuna göre hat üzerinden taşınan yük 2024'te yüzde 62 artarak 4.5 milyon tona ulaştı; yıl sonu hedefi 5.2 milyon ton.
Süre avantajı kritik. Süveyş üzerinden geleneksel deniz yolu 35-45 gün, Rusya'nın olduğu Kuzey Koridoru 20-25 gün, Orta Koridor ise ortalama 18 gün. Hazar'da Ro-Ro kapasitesinin artırılması, gümrük süreçlerinin sadeleştirilmesi ve demir yolu altyapısının tam kapasite işletilmesi halinde sürenin 14 güne inebileceği öngörülüyor. Türkiye'nin Kocaeli Railport intermodal terminali 21 Kasım'da ilk treni uğurladı; tam kapasitede yıllık 360 bin TEU, 1.5 milyon ton genel kargo ve 125 bin römork hedefliyor.
Hazar geçişinde Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND), Albayrak Grubu ve Kazakistan Demiryolları (KTZ) arasında imzalanan mutabakat zaptı çok paydaşlı Ro-Ro taşımacılığını genişletmeyi hedefliyor. Aktau, Kuryk ve Bakü Limanı'ndaki kapasite yatırımları da koridorun verimliliğini destekliyor. Avrupa Parlamentosu da 19 Kasım'daki yuvarlak masada Orta Koridor'un AB için stratejik bir alternatif olduğunu vurguladı; ray açıklığı ve sınır bürokrasisi giderilirse 2030'a kadar yıllık 11 milyon ton hacim olası.
OMSAN Lojistik Yönetim Kurulu Başkanı Ergun Arıburnu, Türkiye'nin koridorda yalnızca transit değil, bir lojistik merkez olduğunu söyledi: "Türkiye, Orta Koridor'un merkezinde sadece geçilen değil, yön veren bir ülke." Caspian Policy Center'dan Eric Rudenshiold ise koridorun Orta Asya ve Güney Kafkasya ülkelerine "Rusya veya Çin'den geçmeyen, küresel pazarlara açılan bağımsız bir ticaret yolu" sağladığını belirtti. ABD'nin gündeme getirdiği Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Güzergâhı (TRIPP) ise Zengezur Koridoru üzerinden bölgenin yük taşıma kapasitesini iki katından fazla artırmayı hedefliyor.
Önemli Notlar:
1. Trans-Hazar Orta Koridor üzerinden taşınan yük 2024'te yüzde 62 artarak 4.5 milyon tona ulaştı.
2. Çin-Avrupa transit süresi Orta Koridor'da ortalama 18 gün; tam kapasite ile 14 güne inebilir.
3. Türkiye'nin Kocaeli Railport terminali tam kapasitede yıllık 360 bin TEU hedefliyor.
4. UND, Albayrak ve Kazakistan Demiryolları arasındaki MoU Hazar Ro-Ro kapasitesini büyütüyor.
5. ABD'nin TRIPP projesi Zengezur Koridoru üzerinden bölgesel yük kapasitesini iki katından fazla artırmayı hedefliyor.
