Afganistan, Hairatan ve Torkham Sınır Kapılarını Modernize Etmek İçin DP World ile Çerçeve Anlaşma İmzaladı

Afganistan, sınır ticaretini ve bölgesel lojistik entegrasyonunu güçlendirmek amacıyla Hairatan ve Torkham sınır kapılarının modernizasyonu için DP World ile önemli bir adım atıyor. Afgan hükümetinin yaptığı açıklamalara göre, Afghanistan Ministry of Finance ile DP World arasında bir investment term sheet imzalandı. Belge, 7 Aralık’ta Kabil’de, Deputy Prime Minister for Economic Affairs ofisinde düzenlenen törenle imza altına alındı. Sürece, Ekonomik İşlerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Mufti Abdullah Azam başkanlık etti.

Yetkililer, imzalanan belgenin bağlayıcı sözleşmelere giden bir çerçeve niteliği taşıdığını ve ilerleyen aşamalarda yabancı yatırım ile operasyonel modernizasyon projelerinin hayata geçirilmesini hedeflediğini belirtiyor. Çerçevenin nihai amacı, Afganistan’daki ticari sınır kapılarının uluslararası standartlara uygun, teknoloji odaklı ve yüksek kapasiteli lojistik merkezlere dönüştürülmesi olarak tanımlanıyor.

İki Aşamalı Modernizasyon Planı

Hükümet özetine göre proje iki fazlı olarak planlanıyor.

Birinci faz, Afganistan’ın kuzeyinde yer alan Hairatan border port’unu kapsıyordır. Hairatan, Özbekistan demiryolu ağına doğrudan bağlı olması nedeniyle Afganistan’ın Orta Asya’ya açılan en kritik ticaret kapısı olarak görülüyor. Bu aşamada Hairatan’da:

• modern cargo-handling equipment,

• yenilenmiş yard infrastructure,

• dijital customs ve gate operation sistemleri,

• gelişmiş inspection ve kontrol teknolojileri

devreye alınması hedefleniyor.

İkinci faz ise Nangarhar province’te bulunan Torkham border port’unu içeriyor. Torkham, Afganistan’ın Pakistan ile olan en yoğun kara sınır geçişi konumunda bulunuyor ve ülkenin ithalat–ihracat hacminin önemli bir bölümünü taşıyor. Torkham’daki modernizasyon, özellikle yüksek hacimli ticaretin daha hızlı ve öngörülebilir şekilde yönetilmesini amaçlıyor.

Lojistik Koridorlar ve Ekonomik Bölgelerle Bağlantı

Afgan yetkililer, DP World ile yapılan bu çerçeve anlaşmayı yalnızca iki sınır kapısına yönelik bir yatırım olarak değil, broader logistics corridors ve economic zones stratejisinin parçası olarak konumlandırıyor. Hairatan ve Torkham’ın modernizasyonu, Afganistan’ın:

• Orta Asya – Güney Asya ticaretinde transit ülke rolünü güçlendirmesi,

• gümrük işlemlerinde zaman ve maliyet düşüşü sağlaması,

• bölgesel tedarik zincirlerine daha entegre hâle gelmesi

açısından kritik görülüyor.

Uzun Süreli Görüşmelerin Sonucu

İmzalanan çerçeve, aslında 2022 yılından bu yana süren görüşmelerin bir sonucu. Afganistan’ın Economic Commission’ı, 2022’de DP World ile bir MoU müzakere edilmesini resmen yetkilendirmişti. O tarihten bu yana taraflar, teknik ve kurumsal düzeyde temaslarını sürdürüyorydi. 7 Aralık’ta imzalanan term sheet, bu sürecin en somut çıktısı olarak değerlendiriliyor.

DP World’ün Orta Asya Stratejisi

DP World açısından Afganistan’daki bu çerçeve, şirketin Central Asia ve çevresindeki yatırımlarına eklenen yeni bir halka niteliği taşıyor. Şirket kısa süre önce, Tashkent Invest ile birlikte yaklaşık 288 milyon USD değerinde bir joint venture anlaşması imzalayarak Taşkent yakınlarında bir multimodal logistics terminal kurma kararı almıştı. Afganistan’daki Hairatan ve Torkham projeleri, bu ağın güney yönlü uzantısı olarak görülüyor.

Eğer Afganistan’daki çerçeve anlaşma, yapılacak technical studies sonrasında bağlayıcı sözleşmelere dönüşürse, DP World’ün:

• operational expertise,

• terminal işletmeciliği know-how’ı,

• personel eğitimi ve dijital sistem entegrasyonu

alanlarında aktif rol üstlenmesi bekleniyor. Buna karşılık Afgan makamlarının regulatory reform ve customs modernisation süreçlerini yürütmesi öngörülüyor.

Belirsizlikler ve Açık Konular

Şu aşamada kamuoyuna açıklanan bilgilerde:

• yatırım tutarı,

• imtiyaz (concession) süresi,

• inşaat ve devreye alma takvimi

yer almıyyor. Bu unsurların, ilerleyen dönemde imzalanacak bağlayıcı sözleşmelerle netleşmesi bekleniyor.

Genel Değerlendirme

Afganistan’ın DP World ile Hairatan ve Torkham sınır kapıları için imzaladığı yatırım çerçevesi, ülkenin bölgesel lojistik entegrasyon hedefleri açısından önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Proje, hayata geçmesi hâlinde Afganistan’ın sınır ticaretinde verimlilik, şeffaflık ve kapasite artışı sağlamasına katkı sunabilir. Aynı zamanda DP World’ün Orta Asya–Güney Asya ekseninde büyüyen lojistik ağını daha da güçlendirmesi bekleniyor.

Önemli Notlar:

• Afganistan Maliye Bakanlığı, DP World ile yatırım çerçevesi imzaladı.

• Proje, Hairatan ve Torkham sınır kapılarını kapsıyor.

• Hairatan, Özbekistan demiryolu ağına bağlı stratejik bir geçiş noktası.

• Torkham, Afganistan–Pakistan arasındaki en yoğun sınır kapısı.

• Çerçeve, bağlayıcı sözleşmelere ve yabancı yatırıma zemin hazırlıyor.

• Yatırım tutarı ve takvim henüz açıklanmadı.

Yazar: SedatOnat.com