ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD ve İsrail'in hava saldırıları sonucu İran'ın askeri yeteneklerinin önemli ölçüde zayıflatıldığını ancak Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü elinde tutmaya devam ettiğini söyledi. Cooper'ın açıklamaları, ABD Afrika Komutanlığı (AFRICOM) Komutanı Orgeneral Dagvin Anderson ile birlikte katıldığı Senato Silahlı Hizmetler Komitesi'nin "İran ile yaşanan çatışma ve Afrika'daki askeri hazırlık durumu" başlıklı oturumunda yapıldı.
Cooper, ABD ve İsrail tarafından İran'ın silah üretim tesislerine yönelik 1.450'den fazla saldırı düzenlendiğini ve bu saldırılarla İran'ın balistik füze, insansız hava aracı (İHA) ve deniz sanayi üssünün %85'inden fazlasına zarar verilerek imha edildiğini savundu. Senatörlere İran'ın donanmasını yeniden inşa etmesinin "bir nesil" alacağını, İHA ve füze üretiminin toparlanmasının da yıllar süreceğini söyledi. ABD kuvvetlerinin İran'ın 8 bin deniz mayınından oluşan envanterinin %90'ından fazlasını imha ederek boğazda konuşlandırılmalarını engellediğini belirtti.
Hürmüz Boğazı'na dair değerlendirmesinde Cooper, "İran'ın boğazlar üzerinden ticareti durdurma yeteneği önemli ölçüde azaldı ancak sesleri çok yüksek ve bu tehditler, ticaret sektörü ve sigorta sektörü tarafından açıkça duyuluyor" dedi. ABD'nin askeri olarak Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma seçeneğine sahip olduğunu, ancak bunun politika yapıcıların vereceği bir karar olduğunu ifade etti. 7 Nisan'da varılan ateşkesin, ABD donanmasının İran limanlarına uyguladığı abluka ve geçen hafta yaşanan karşılıklı ateş açmalara rağmen hâlâ yürürlükte olduğunu belirtti. Çin ve Rusya'nın İran'a istihbarat verip vermediği sorusunu Cooper, "gizli bir ortamda tartışılması gerektiği" gerekçesiyle yanıtsız bıraktı.
Tedarik zinciri açısından bu açıklamanın en kritik mesajı sigorta ve navlun cephesinde: İran'ın "ticareti tamamen durdurma" yeteneği zayıflasa bile tehdit edebilirlik (deterrent posture) korundukça War Risk primi ve transit süreleri yüksek seyretmeye devam edecek. Sektör için fiili "açık-kapalı" boğaz değişkeni bir mantar değil bir spektrum: ablukanın sürmesi + Iran'ın hâlâ "bazı yetenekleri" muhafaza etmesi + ateşkesin kırılgan olması, kombinasyonu ile tankerlerin Cape of Good Hope rotasını tercih etmesi orta vadede sürebilir.
Önemli Notlar:
1. Cooper: 1.450'den fazla saldırı, İran balistik füze/İHA/deniz üssünün %85+'sı imha edildi.
2. Donanmanın yeniden inşası 'bir nesil' alacak; İHA/füze toparlanması yıllar sürecek.
3. İran'ın 8 bin deniz mayınının %90+'sı imha edildi.
4. ABD askeri olarak Hürmüz'ü açabilir — ama karar politika yapıcıların.
5. 7 Nisan ateşkesi yürürlükte; abluka ve karşılıklı ateş açmalara rağmen.
