Türk İhracatçılar Avrupa Kamu İhalelerinde GPA Üyelik Şartından Endişeli: 1,7 Trilyon Dolarlık Pazar Risk Altında

Yıllık hacmi 1,7 trilyon doları bulan küresel kamu alımları pazarı, artık serbest ticaretin değil 'üyelik' şartının hüküm sürdüğü bir alana dönüşüyor. Dünya Gazetesi'nin haberine göre Türk ihracatçısı, küresel ticaretin yeni 'görünmez gümrük duvarı' ile karşı karşıya kalıyor. Türkiye'nin Dünya Ticaret Örgütü Kamu Alımları Anlaşması (GPA) dışında kalması, bu devasa pazarın kapılarını Türk şirketlerine kapatıyor ve katma değerli ihracat hedeflerinin önündeki en büyük teknik engel olarak gösteriliyor.

Özellikle Avrupa Birliği'nin kamu ihalelerinde "yalnızca GPA üyeleri teklif verebilir" şartını getirmesi, hazır giyim ve tekstilden gıdaya, tıbbi cihazlardan inşaat malzemelerine kadar pek çok sektörde Türk ihracatçısını masanın dışında bırakıyor. 110 milyar doları aşan ihracat rakamıyla AB, hâlen Türkiye'nin ana ihracat pazarı konumunda; ancak bu pazarın kamu ihaleleri ayağında pay alabilmek diplomatik bir atak gerektiriyor.

İhracatçılar, GPA'ya tam katılımın kısa vadede zor olduğunu, bunun yerine sektörel istisnalar ve gözlemci statüsü konusunda DTÖ ve AB nezdinde hazırlık yapılması gerektiğini söylüyor. Çin'in 2007'den bu yana sürdürdüğü GPA üyelik müzakereleri hâlâ sonuçlanmadı; Hindistan ise gözlemci statüsünde. Türkiye'nin AB ile gümrük birliği ilişkisi bu konuda doğrudan bir avantaj sağlamıyor çünkü GPA üyeliği ayrı bir taahhüt kümesi içeriyor.

Tedarik zinciri açısından bakıldığında, AB'nin sıkılaşan menşe ve sürdürülebilirlik kuralları (CBAM, FuelEU, Critical Raw Materials Act) ile birleştiğinde GPA dışı kalmak Türk ihracatçısı için kümülatif bir kaybı işaret ediyor. Tekstilde Bangladeş ve Vietnam, tıbbi cihazlarda Tayland ve Meksika, inşaat malzemelerinde Mısır ve Tunus pazardan pay alıyor. Türkiye'nin diplomatik girişimleri başta savunma sanayi ve tıbbi cihaz olmak üzere stratejik segmentlerde 'reciprocity' anlaşmalarına odaklanırsa, kayıp önemli ölçüde sınırlanabilir.

Önemli Notlar:
1. Küresel kamu alımları pazarı 1,7 trilyon dolar; Türkiye GPA dışında olduğu için pay alamıyor.
2. AB ihaleleri yalnızca GPA üyelerine açık; tekstil, gıda, tıbbi cihaz, inşaat segmentlerinde Türk ihracatı dışlanıyor.
3. AB, 110 milyar dolarlık ihracat hacmiyle Türkiye'nin ana pazarı olmaya devam ediyor.
4. Tam üyelik zor; ihracatçılar sektörel istisna ve gözlemci statüsü için diplomatik atak çağırıyor.
5. Bangladeş, Vietnam, Tayland, Mısır gibi GPA-bağlantılı ülkeler boşluğu doldurarak pay alıyor.