Danimarka merkezli denizcilik haber sitesi ShippingWatch'un güvenlik firması Ambrey'e dayanarak yayımladığı veriler, Çin'in Panama bayraklı gemilere yönelik liman alıkoymalarının Nisan 2026'da 136 gemiye ulaştığını ortaya koydu. Bu rakam, 2025 yılı aylık ortalamasının yaklaşık 6,4 katı ve Mart'taki keskin yükselişin (91 gemi/123 toplam alıkoymanın yaklaşık %74'ü) ardından geliyor. ABD Federal Denizcilik Komisyonu da Mart'taki rakamı 'tarihsel normları çok aşan' bir seviye olarak nitelendirmişti.
Gerilim, Panama Yüksek Mahkemesi'nin Ocak sonunda Hong Kong merkezli CK Hutchison'un Panama Kanalı'ndaki Balboa ve Cristobal terminallerini işletme sözleşmelerini anayasaya aykırı bulmasıyla başladı. İptal sonrası Maersk-MSC ortak girişimi terminalleri geçici olarak yönetmeye başlamıştı; Çin ise Panama'ya yönelik 'hedefli ekonomik baskı' uygulayarak Panama bayraklı tankerleri Çin limanlarında uzun süreli denetimlere alıyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Nisan başında Çin'i 'Panama-bayraklı gemileri taciz etmekle' suçlamış, Bolivya, Kosta Rika, Guyana, Paraguay ve Trinidad-Tobago da Panama'yı destekleyen ortak bir bildiri yayımlamıştı. Çin ise iddiaları reddediyor; Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian açıklamaları 'tamamen asılsız' olarak tanımladı. Hutchison'ın küresel terminal portföyünün BlackRock-led konsorsiyumuna satışına yönelik tahkim süreci de Pekin tarafından sıkıyla izleniyor.
Tedarik zinciri etkisi açısından Panama bayrağı dünya filosunun %16'sını oluşturuyor; uzun süreli denetimler tanker, LNG, LPG ve dökme yük operasyonlarında gecikme, sigorta primi artışı ve sözleşme yenilemelerinde ABD-Panama-Çin üçgeninde belirsizlik yaratıyor. Bazı armatörler filolarını alternatif bayraklara (Marshall Adaları, Liberya) kaydırma seçeneklerini değerlendirirken, Kuehne+Nagel gibi kara-deniz forwarder'ları müşterilere Çin-bağlantılı yüklerde Panama bayraklı tonajdan kaçınma tavsiyesi yapıyor.
Önemli Notlar:
1. Ambrey verisi: Nisan 2026'da Çin limanlarında 136 Panama bayraklı gemi alıkonuldu — 2025 ortalamasının 6,4 katı.
2. Mart 2026: 123 alıkonuş geminin 91'i (yaklaşık %74) Panama bayraklı.
3. Kriz, Panama Yüksek Mahkemesi'nin CK Hutchison Balboa/Cristobal sözleşmelerini iptaliyle başladı.
4. Maersk-MSC ortak girişimi terminallerin geçici yönetimini üstlenmiş durumda.
5. Panama bayrağı dünya filosunun ~%16'sı; lojistikçiler Çin-bağlantılı yüklerde alternatif bayrak öneriyor.
