Brown Üniversitesi bünyesindeki Watson School of International and Public Affairs tarafından oluşturulan 'İran Savaşı Enerji Maliyeti Takipçisi', 28 Şubat'ta başlayan savaşın ABD'li tüketicilere günlük maliyetinin son verilerle güncellendiğini açıkladı. Gerçek zamanlı takip edilen verilere göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ABD halkına bugüne kadar 37,6 milyar doları aşkın ek enerji maliyetine yol açtı. Bu rakamın yaklaşık 20,5 milyar dolarlık bölümü petrol fiyatlarındaki artıştan kaynaklanırken, dizel yakıt kaynaklı ek maliyetler 17 milyar dolara ulaştı.
Takipçinin hesaplamalarına göre, ABD'de ortalama bir hane benzin ve dizel fiyatlarındaki yükselişten dolayı aylık yaklaşık 286 dolar fazla ödeme yapıyor. Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre 11 Mayıs itibarıyla normal benzinin ulusal ortalama fiyatı galon başına 4,52 dolar olarak ölçüldü; bu rakam, bir yıl önce 3,14 dolar seviyesindeydi. Petrol piyasasındaki sıçrama, Hürmüz Boğazı geçişlerinin Şubat sonundan beri ciddi şekilde kısıtlanması ve İsrail-İran hava saldırılarının küresel rafineri zincirini etkilemesiyle açıklanıyor.
Watson School ekibi, hesaplamada Energy Information Administration (EIA) gözlemli fiyat serilerini ve savaş öncesi 60 günlük baz çizgisini kullanıyor; baz çizgiden sapma, hane sayıları ve tüketim ortalamalarıyla çarpılarak agrega ek maliyet üretiliyor. Ekonomistler, gaz ve dizeldeki fiyat şokunun sadece otomobil tüketicisini değil, gıda ve diğer tüketici ürünlerinin lojistik maliyetlerini de doğrudan etkilediğini vurguluyor. Karayolu nakliye maliyetlerindeki yaklaşık %12-15'lik artış, yıl ortasına kadar perakende fiyatlarına yansımaya başladı.
Tedarik zinciri perspektifinden bakıldığında, takipçinin verileri Hürmüz krizinin reel sektördeki birinci-tur etkisini ölçen bir referans haline geldi. ABD merkezli kamyonlu lojistik operatörleri yakıt fiyatlarına bağlı sözleşme klozlarını yeniden müzakere ediyor; perakende zincirleri ise tedarikçileriyle teslim sıklıklarını seyrekleştirme ve yük konsolidasyonu opsiyonlarını değerlendiriyor. Aramco CEO'su Amin Nasser'in son iki ayda piyasadan yaklaşık 1 milyar varil petrolün eksildiği açıklamasıyla birleştiğinde, maliyet baskısının yılın ikinci yarısında da yüksek seyredeceği değerlendiriliyor.
Önemli Notlar:
1. Brown Üniversitesi Watson School Takipçisi: 28 Şubat'tan bu yana ABD tüketicisine ek 37,6 milyar dolar enerji maliyeti.
2. Bu rakamın ~20,5 milyar doları petrol, ~17 milyar doları dizel kaynaklı.
3. Ortalama ABD hanesi benzin ve dizele aylık ~286 dolar fazla ödüyor.
4. 11 Mayıs itibarıyla ABD benzin galon fiyatı 4,52 dolar (yıl önce 3,14 dolar).
5. Şok, ABD perakende lojistik zincirinde %12-15 yakıt maliyeti baskısı yaratıyor.
