Trump federal kuruluşlara Buy American direktifi: Muafiyet kapısı kapanıyor, hedef yerli tedarik zinciri

ABD Başkanı Donald Trump, 10 Mayıs 2026 Pazar günü Truth Social üzerinden federal kurumlara doğrudan bir talimat gönderdi: "All federal agencies must buy American — no excuses!". Trump, açıklamasında, başkent bürokratlarının onlarca yıldır vergi mükellefinin parasıyla yabancı ürünler aldığını, bu uygulamaya zemin hazırlayan muafiyet sistemini ise 'şeker gibi dağıtılan' bir kapı olarak nitelendirdi ve bu dönemin sona erdiğini duyurdu.

Yönetimin odaklandığı uygulama aracı, 'Made in America' iddialarındaki sahteciliklere karşı düzenlenen ve halihazırda yürürlükte olan 14392 sayılı Başkanlık Kararnamesi. Trump, EO 14392'nin sıkı uygulandığını belirterek, 'Sahte Made in America etiketlerine karşı oyun bitti — Amerikalı vergi mükellefini soyan günler sona erdi' ifadesini kullandı. Federal kurumların yerli ürünleri öncelemesi, 'Amerikan işçisi, Amerikan fabrikası ve Amerikan tedarik zinciri' üzerine inşa edilen üç eksenli bir politika çerçevesinin yeniden kurulması olarak sunuldu.

Direktif, mevcut Buy American Act çerçevesinin aktif uygulanmasını ve muafiyet kapılarının daraltılmasını hedefliyor. ABD federal hükümeti her yıl yüz milyarlarca dolar değerinde mal ve hizmet alımı yapıyor; mevcut sistemde belirli kategorilerde fiyat farkı, ticaret anlaşmaları (ör. WTO Government Procurement Agreement, USMCA) ve kamu yararı kapsamındaki muafiyetlerle yabancı menşeli ürünler de federal portföye giriyor. Trump'ın hedefe koyduğu 'rubber-stamp' (otomatik onay) muafiyet süreci, özellikle altyapı, taşımacılık ve imalat programlarında yıllardır uygulanan bir uzlaşma noktasıydı.

Tedarik zinciri açısından bakıldığında, federal alımların yerli üreticiye kaydırılması; mevcut tarife rejimi, çelik-alüminyum kotaları ve nearshoring baskısıyla birlikte ABD imalat envanterleri ve fiyatlama dinamikleri üzerinde ek baskı oluşturma potansiyeli taşıyor. Sektör analistleri, EO 14392'nin etkili uygulanması durumunda federal sözleşmelere giren yabancı tedarikçilerin hızla pozisyon değiştirmek zorunda kalacağını, ABD'de kapasitesi olmayan bileşenlerde ise muafiyet talep süreçlerinin uzayacağını öngörüyor. Newsweek'in derlemesine göre çeşitli federal kurumlar, altyapı ve imalat programlarında uzun süredir geçerli olan istisnaları yeniden değerlendirmeye almış durumda.

Önemli Notlar:
1. Trump, 10 Mayıs 2026 Pazar günü Truth Social'dan federal tüm kurumlara 'Buy American' direktifi yayınladı.
2. Mevcut muafiyet sistemini 'şeker gibi dağıtılan' bir kapı olarak nitelendirip kapatma sözü verdi.
3. Uygulamada EO 14392'ye yaslanılarak sahte 'Made in America' etiketleri ve otomatik onay muafiyetleri hedef alınıyor.
4. Politika 'Amerikan işçisi, fabrikası, tedarik zinciri' üç eksenli America First çerçevesine bağlanıyor.
5. Yıllık yüz milyarlarca dolarlık federal alım pastasında yabancı tedarikçiler kısa vadede yeniden pozisyon almak zorunda kalabilir.