Batı'nın yaptırım politikaları, Rusya ve İran'ı küresel finans sisteminin büyük ölçüde dışına itti. İki ülke de ödemelerini Çin yuanı üzerinden yapmaya başladı; bu noktada Çin'in SWIFT'e alternatif olarak kurduğu Cross-Border Interbank Payment System (CIPS) devreye girdi. Yuan bazlı işlemlerin yürütüldüğü bu ağda, işlem hacmi son dönemde hızlı bir yükseliş kaydetti.
CIPS'teki sıçrama, özellikle İran'daki savaşın başlamasıyla zirveye ulaştı. Mart 2026'da CIPS üzerinden tek günde 1,22 trilyon yuan (yaklaşık 178,5 milyar dolar) tutarında işlem gerçekleştirildi; bu, kayıt altına alınmış en yüksek günlük transfer. Aynı dönemde günlük işlem sayısı da 42 bini aştı. Mart 2026'da sistemin günlük ortalama hacmi 920 milyar yuanın üzerine çıktı — Şubat 2026'daki 619 milyar yuan seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 49'luk bir artış.
Sistemin uluslararası ayak izi de eş zamanlı genişledi. Nisan 2026 itibarıyla CIPS'e bağlı kurum sayısı 1.791'e yükseldi; bu kurumlar dünya genelinde 190'dan fazla ülke ve bölgede faaliyet gösteriyor. Mevcut yapı, yuanın yalnızca Rusya-İran-Çin üçgeninde değil, üçüncü taraf ülkelerle yapılan ticarette de SWIFT'e alternatif bir kanal olarak konumlanmasının altını çiziyor — özellikle yaptırım riski taşıyan emtia ve enerji ticaretinde.
Tedarik zinciri perspektifinden bakıldığında bu trend, çift kutuplu bir küresel ödeme mimarisinin hızlanması anlamına geliyor. SWIFT-dolar kanalı dışında işleyen bir yuan-tabanlı sistem, sigorta, navlun ve gümrük zincirinin yaptırım rejimi başına ayrışmasına yol açıyor; ihracat-ithalat yapan şirketler için banka muhabir ağı tasarımı, çoklu para birimi cüzdanı ve yaptırım izleme yazılımları hızla strateji konularına dönüşüyor. Aynı zamanda Çin için CIPS, yuanın uluslararasılaşmasını sağlayan stratejik altyapı; Rusya ve İran'ın akış hacmi arttıkça sistem, daha geniş ticaret partnerleri için de kullanım eşiğine yaklaşıyor.
Önemli Notlar:
1. CIPS Mart 2026'da tek günde 1,22 trilyon yuan (~178,5 milyar dolar) işlem gerçekleştirdi — sistemin tüm zamanların rekoru.
2. Günlük ortalama hacim Şubat 2026'da 619 milyar yuandan Mart 2026'da 920 milyar yuanın üzerine çıktı.
3. Nisan 2026 itibarıyla CIPS'e bağlı kurum sayısı 1.791; 190'dan fazla ülke ve bölgede faaliyet gösteriyor.
4. İran'daki savaşın başlamasıyla CIPS'e geçiş ivmelendi; Rusya ve İran SWIFT-dolar kanalı dışına çıktı.
5. Tedarik zinciri perspektifinden çoklu para birimi cüzdanı, muhabir bankacılık tasarımı ve yaptırım izleme yazılımları stratejik öncelik haline geliyor.
