SupplyChainBrain'in raporuna göre analistler, Federal Maritime Commission'ın (FMC) küresel deniz darboğazlarını soruşturmaya aldığını aktarıyor — komisyon; bir ülkenin, okyanus taşıyıcısının veya diğer deniz operatörünün ABD nakliye ve dış ticareti için elverişsiz koşullar yaratıp yaratmadığını değerlendiriyor. ABD ajansı Federal Register bildiriminde "Son olaylar küresel nakliye tedarik zincirindeki birkaç kritik noktada transit kısıtlamalara yol açtı; bu durum Komisyon'un soruşturması için uygun koşullar oluşturdu" ifadesine yer verdi. Panama Kanalı'nın kuraklığa karşı savunmasızlığı; son dönemde nakliyeciler için uzun bekleme süreleri ve maliyetli aksaklıklar doğurdu. FMC; ABD'nin ana federal denizcilik ticaret düzenleyici otoritesi olarak Shipping Act of 1984 çerçevesinde yetki kullanıyor.
Federal Maritime Commission (FMC), Washington DC merkezli ve 1961 yılında kurulan, 5 komiserli yapısıyla ABD okyanus nakliyat ticaretinin ana düzenleyici kurumu. Komisyon, Trump 2.0 dönemi Başkanı Louis Sola yönetiminde faaliyet yürütüyor. FMC'nin temel yetki alanları arasında okyanus taşıyıcı tarife dosyalama, VOCC (Vessel Operating Common Carriers), NVOCC (Non-Vessel Operating Common Carriers), deniz terminali operatörleri, liman otoriteleri ile Ocean Shipping Reform Act of 1998 ve OSRA-22 (2022; Biden dönemi) uygulaması yer alıyor. Küresel başlıca deniz darboğazları şunlar: (1) Süveyş Kanalı (yıllık ~22.000 gemi; küresel ticaretin yüzde 12'si; Suez Canal Authority; Başkan Osama Rabie), (2) Panama Kanalı (~14.000 gemi; yüzde 5-6), (3) Hürmüz Boğazı (küresel petrolün yüzde 20-30'u; İran/Umman), (4) Malakka Boğazı (~94.000 gemi; yüzde 30; Singapur/Malezya/Endonezya), (5) Bab el-Mandeb (Kızıl Deniz girişi), (6) Türk Boğazları (İstanbul/Çanakkale), (7) İngiliz Kanalı/Dover Boğazı, (8) Ümit Burnu, (9) Bering Boğazı, (10) Cebelitarık Boğazı.
2024 yılının başlıca deniz darboğazı krizleri arasında Husiler'in (Ansar Allah; Yemen) Kasım 2023'ten bu yana sürdürdüğü Kızıl Deniz saldırıları öne çıkıyor; bu saldırılar Süveyş Kanalı trafiğini yaklaşık yüzde 70-80 oranında düşürdü. Konteyner gemileri Ümit Burnu rotasına yöneldi ve transit sürelere 10-14 gün eklendi. ABD liderliğindeki 20'den fazla ülkeden oluşan Operation Prosperity Guardian koalisyonu, krizin ana yanıtını oluşturdu. Panama Kanalı'nda 2023-2024 döneminde El Niño kaynaklı Gatun Gölü su seviyesi düşüşü günlük geçiş sayısını 36-38'den 22-24'e indirdi. Küresel ana okyanus konteyner armatörleri (FMC denetimi altında) şunlar: MSC (Başkan Diego Aponte; Cenevre), Maersk (CEO Vincent Clerc), CMA CGM (CEO Rodolphe Saadé; Marsilya), COSCO Shipping (Başkan Wan Min; Şanghay), Hapag-Lloyd (CEO Rolf Habben Jansen), ONE (Ocean Network Express), Evergreen Marine (Tayvan), HMM, Yang Ming, Zim ve Wan Hai. 2025'in başlıca konteyner ittifakları arasında Gemini Cooperation (Maersk+Hapag-Lloyd), Premier Alliance (HMM+Yang Ming+ONE) ve Ocean Alliance (CMA CGM+COSCO+Evergreen+OOCL) yer alıyor.
ABD'nin denizcilik alanındaki diğer düzenleyici kurumları arasında USCG (U.S. Coast Guard; Komutan Linda Fagan; DHS bünyesinde), MARAD (U.S. Maritime Administration; Vekil Başkan Sang Yi; DOT bünyesinde), CBP (U.S. Customs and Border Protection; Vekil Komiser Pete Flores), USTR (Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer; Trump 2.0) ve OFAC (Office of Foreign Assets Control) yer alıyor. DoD (Savunma Bakanlığı), U.S. Navy 5th Fleet (Bahreyn; Manama üssü) ve U.S. Indo-Pacific Command, ABD'nin başlıca deniz güvenliği kuvvetlerini oluşturuyor. Küresel deniz izleme ve görünürlük platformlarının önde gelenleri arasında MarineTraffic, VesselFinder, Sea-Intelligence, Drewry, Xeneta, Freightos ve Container xChange sayılıyor. IMO (International Maritime Organization; Genel Sekreter Arsenio Dominguez; Londra), BM'nin denizcilik düzenleyici otoritesi konumunu koruyor. FMC'nin darboğaz soruşturması, küresel deniz nakliyatında düzenleyici denetimi köklü biçimde yoğunlaştırıyor; tedarik zinciri yöneticileri için Süveyş/Panama rota stratejisi ve düzenleyici uyum hazırlığı birincil öncelikler haline geliyor.
Önemli Notlar:
1. FMC, küresel deniz darboğazlarını adaletsiz muamele kanıtı aramak üzere soruşturmaya aldı.
2. Louis Sola (FMC Başkanı, Trump 2.0 dönemi) soruşturmayı yürütüyor.
3. Süveyş, Panama, Hürmüz, Malakka ve Bab el-Mandeb başlıca darboğazlar arasında.
4. Husiler'in Kızıldeniz saldırıları Süveyş trafiğini yüzde 70-80 düşürdü.
5. Panama kuraklığı günlük geçiş sayısını 36-38'den 22-24'e indirdi.
