Oxford Economics'e göre Çin'e satılan gelişmiş yarı iletken çiplere uygulanan yüzde 15'lik hükümet kesintisi, adı konmamış bir ihracat vergisi niteliği taşıyor ve ABD'ye anlamlı bir gelir kazandırmaktan uzak. Ekonomik danışmanlık firması, çip üreticileri Nvidia ve AMD'nin kabul ettiği bu düzenlemeyi "şaşırtıcı bir hamle" olarak nitelendirdi. Firmanın 26 Ağustos tarihli raporunda "Taraflar bu düzenlemeyi ihracat vergisi olarak tanımlamaktan kaçınsa da özünde bir ihracat vergisidir" ifadesi yer aldı. Rapor, Hazine Bakanı Scott Bessent'in ihracat vergisini başka sektörlere yayma fikrini de gündeme taşıdığını aktardı. Baş ekonomist Adam Slater, bu vergi düzenlemesinin ABD'ye yılda en fazla 1,5 milyar dolar gelir sağlayabileceğini tahmin ediyor. Bu rakam, 2 trilyonu aşan bütçe açığı bağlamında sembolik düzeyde kalıyor.
Santa Clara, Kaliforniya merkezli NVIDIA Corporation, kurucu ve CEO'su Jensen Huang liderliğinde piyasa değeri 3,5 trilyon doları aşan küresel GPU ve yapay zeka çip tasarımcısı. Nvidia'nın başlıca yapay zeka hızlandırıcıları H100, H200, B100, B200 ve GB200 olarak sıralanıyor; Çin pazarı için ise kısıtlanmış versiyonlar olan H20, L20 ve L2 üretiliyor. Aynı şehirde kurulu Advanced Micro Devices (AMD), CEO Lisa Su yönetiminde x86 CPU, GPU ve yapay zeka hızlandırıcıları üretiyor; başlıca modeller MI300X, MI325X, MI350 ve MI400. Oxford Economics, CEO Adrian Cooper ve Baş Ekonomist Adam Slater önderliğinde Oxford, İngiltere merkezli küresel bir ekonomik danışmanlık kuruluşu.
Küresel yarı iletken sektörü 2024'te 627 milyar dolarlık pazar büyüklüğüne ulaştı; 2030'a kadar 1 trilyon dolara erişmesi bekleniyor. Yüzde 60'ı aşan küresel foundry payıyla dünya lideri TSMC (CEO C.C. Wei), sektörün kilit oyuncusu konumunda. Diğer büyük foundry'ler arasında Samsung Foundry, Intel Foundry, GlobalFoundries, UMC, SMIC ve Hua Hong yer alıyor. ASML (CEO Christophe Fouquet), EUV litografi ekipmanında tek küresel sağlayıcı konumunu koruyor. Üretim ekipmanı tarafında Applied Materials, Lam Research, KLA Corporation ve Tokyo Electron öne çıkıyor. EDA yazılımında Synopsys, Cadence ve Siemens EDA pazar liderliğini paylaşıyor.
ABD-Çin teknoloji ihracat kontrollerini BIS (Ticaret Bakanlığı bünyesinde) yönetiyor. Entity List, SDN List ve Foreign Direct Product Rule (FDPR) başlıca kontrol araçlarını oluşturuyor. Entity List'teki Çin şirketleri arasında Huawei, SMIC, YMTC, HiSilicon, DJI ve Hikvision yer alıyor. Biden döneminin üç temel yarı iletken ihracat kontrol paketi Ekim 2022, Ekim 2023 ve Aralık 2024'te uygulamaya girdi. Trump 2.0 ise Çin'e NVIDIA H20 ve AMD MI308 satışlarına yüzde 15 gelir kesintisi karşılığında yeniden izin verdi. Biden'ın 2022'de imzaladığı CHIPS and Science Act, 280 milyar dolarlık yarı iletken üretim ve Ar-Ge desteği sağladı. Oxford Economics'in analizine göre NVIDIA-AMD yüzde 15 düzenlemesi, gerçek bir mali katkıdan çok jeopolitik bir manevraya karşılık geliyor.
Önemli Notlar:
1. Nvidia ve AMD, Çin'e çip satışlarında yüzde 15 hükümet kesintisini kabul etti.
2. Oxford Economics, düzenlemenin fiilen bir ihracat vergisi olduğunu vurguluyor.
3. Beklenen yıllık gelir en fazla 1,5 milyar dolar — 2 trilyonluk bütçe açığı karşısında önemsiz.
4. Hazine Bakanı Bessent, ihracat vergisinin başka sektörlere genişletilmesini gündeme taşıdı.
5. CHIPS and Science Act 280 milyar dolarlık yarı iletken teşvik sağlıyor.
