SupplyChainBrain Genel Yayın Yönetmeni Helen Atkinson, tedarik zinciri yönetimi sektöründe ilgi çekici bir yeni role dikkat çekiyor: robot yöneticisi. Şaka değil. Önümüzdeki birkaç yıl içinde o kadar çok robot devreye girecek ki, işgücü yöneticilerinin yaklaşık yüzde 5'i robotları insanlar gibi yönetecek. Elbette tam olarak insanlar gibi değil — çünkü robotlar hastalanmıyor, tatile çıkmıyor ve sigara molası vermiyor. Gartner Başkan Yardımcısı Analisti Tom Enright, 5 Mayıs'ta Orlando, Florida'da düzenlenen Gartner Supply Chain Symposium/XPO'daki "Gartner'ın 2025 ve Ötesi İçin En Önemli Stratejik Tedarik Zinciri Tahminleri" oturumunda bu değerlendirmeyi paylaştı. "İleride robot filoları olacak" diyen Enright, "Ve yalnızca dağıtım merkezlerinde olmayacak. Mağazalarda, çağrı merkezlerinde, fabrikalarda — her yerde olacak. İnsanları ve insan karar verme süreçlerini destekleyecek, yerini almayacak" dedi. Robotların bu yükselişi, baş tedarik zinciri yöneticisinin (CSCO) rolünü çok daha merkezi konuma taşıyacak; bu, tedarik zinciri dünyasını derinden sarsacak teknoloji odaklı değişimlerden yalnızca biri. CSCO'lar "kamyonlar ve depolar"dan çok daha müşteri odaklı bir role geçiş yapacak. Ayrıca yapay zeka ve makine öğrenimini benimsemek zorunda kalacaklar. "2028'e kadar, günlük tedarik zinciri kararlarının yüzde 15'i yapay zeka ajanları tarafından otonom olarak alınacak — insanlar daha kritik kararlara odaklanabilecek." Enright, büyük dönüşümlerin üç ana kaynaktan geleceğini belirtti: insanlar, yapay zeka ve müşteriler. "Tahminlerimizin yalnızca yüzde 50'si doğrulansa bile, CSCO rolü tanınmaz hale gelecek."
Gartner Inc. (NYSE: IT), Stamford, Connecticut merkezli; CEO Gene Hall; 1979 kuruluşlu; 2024 yıllık geliri 6,3 milyar dolar, 21.000'den fazla çalışanıyla küresel ölçekte teknoloji araştırma ve danışmanlık firmalarının lideri. Gartner Supply Chain (eski Gartner Logistics Strategies; eski AMR Research — 2009'da satın alındı) biriminde görev yapan başlıca analistler: Seçkin VP Analisti Mike Burkett, Tom Enright, Simon Bailey, Pierfrancesco Manenti ve Dwight Klappich. Başlıca çıktılar Gartner Magic Quadrant, Hype Cycle ve Top 25 Supply Chains sıralaması; 2024 Top 25 liderleri arasında Schneider Electric, Cisco, Colgate-Palmolive, Microsoft ve Johnson & Johnson öne çıkıyor. Diğer önde gelen tedarik zinciri araştırma firmaları: Forrester Research (CEO George Colony), IDC, Nucleus Research, ARC Advisory Group ve Lora Cecere (Supply Chain Insights).
Tedarik zinciri robotiği sağlayıcılarının önde gelenleri: Symbotic (Kurucu Rick Cohen; Walmart ana müşteri), Locus Robotics (CEO Rick Faulk), 6 River Systems (Ocado bünyesinde), Geek+, AutoStore (CEO Mats Hovland Vikse; Norveç), Exotec (Fransa), GreyOrange, Berkshire Grey (SoftBank bünyesinde), Fetch Robotics (Zebra Technologies bünyesinde), Boston Dynamics (Hyundai bünyesinde), Agility Robotics (CEO Damion Shelton; insansı robot "Digit"), Figure AI (CEO Brett Adcock), Apptronik ve 1X Technologies (OpenAI yatırımı). Yapay zeka ajanı ve otonom karar verme sağlayıcıları arasında o9 Solutions, Aera Technology, Project Atlas (Microsoft), SAP Joule, Salesforce Agentforce, Google Vertex AI, Anthropic Claude ve OpenAI sayılıyor. Başlıca meslek kuruluşları: Council of Supply Chain Management Professionals (CSCMP) ve ASCM.
CSCO rolünün evrimi beş aşamada özetlenebilir: (1) 1980-2000, Lojistik Başkan Yardımcısı — operasyonel rol; (2) 2000-2010, Tedarik Zinciri Başkan Yardımcısı — süreç optimizasyonu; (3) 2010-2020, Baş Tedarik Zinciri Yöneticisi — stratejik rol; (4) 2020-2024, pandemi sonrası dayanıklılık, ESG, tedarik zinciri görünürlüğü; (5) 2025+, yapay zeka, otonom karar ve müşteri odaklı yapı. Gartner'ın 2025 stratejik tahminleri arasında şunlar öne çıkıyor: 2027'ye kadar tedarik zincirlerinin yüzde 50'si üretken yapay zeka kullanımıyla operasyonel verimliliği yüzde 10'un üzerinde artıracak; 2028'e kadar büyük 1.000 şirketin yüzde 25'i baş sürdürülebilirlik yöneticisi (CSO) rolünü oluşturacak; 2030'a kadar ileri robotik, küresel işgücünün yüzde 30'unu destekleyecek; kuantum bilişim, 2030 sonrasında tedarik zinciri optimizasyonunda somut etki yaratacak; döngüsel tedarik zinciri, yasal baskıyla zorunlu hale gelecek. Gartner Symposium/XPO, Gartner CIO Konferansı ve Gartner Tech Growth & Innovation Konferansı yıllık başlıca etkinlikler. Enright'ın CSCO evrimi tahminleri, küresel tedarik zinciri liderlik rolünü ve yapay zeka/robotik benimseme paradigmasını köklü biçimde yeniden tanımlıyor; müşteri odaklı dönüşüm ve otonom yapay zeka ajanı benimseme tedarik zinciri yöneticileri için öncelikli stratejik başlıklar haline geliyor.
Önemli Notlar:
1. Tom Enright (Gartner): 2028'e kadar günlük kararların yüzde 15'i yapay zeka tarafından alınacak.
2. İşgücü yöneticilerinin yüzde 5'i robotları insanlar gibi yönetecek.
3. CSCO rolü "kamyonlar ve depolar"dan müşteri odaklı yapıya dönüşecek.
4. Üç büyük değişim alanı: insanlar, yapay zeka ve müşteriler.
5. Gartner Supply Chain Symposium/XPO Orlando, sektörün başlıca yıllık etkinliği.
