Çin, aylarca süren antidumping soruşturmasının ardından Avrupa Birliği'nden ithal ettiği domuz etine yüzde 19,8'e varan tarifeler uygulayacağını açıkladı. Associated Press'e göre 17 Aralık'tan itibaren Çin'in AB domuz etine yönelik tarife oranları şirkete göre yüzde 4,9 ile 19,8 arasında değişiyor ve beş yıl boyunca yürürlükte kalacak. Çin soruşturmayı ilk olarak Haziran 2024'te başlattı; ticaret bloğunun iç piyasa fiyatlarının çok altında domuz eti ve yan ürünlerle Çin pazarını flooded ettiğini ileri sürdü. Eylül 2025'te uygulanan geçici antidumping vergileri, soruşturmaya işbirliği yapan şirketler için yüzde 15,6 ile 32,7 arasında seyretti; işbirliği reddeden firmalar için ise yüzde 62,4'e kadar çıktı. Çin, küresel domuz eti tüketiminin yüzde 50'sini tek başına karşılıyor; Domuz Ateşi (ASF) krizinin ardından iç üretim toparlansa da ithalat kritik önemini koruyor.
CNBC'ye göre AB, dünyanın en büyük domuz eti ihracatçısı konumunu sürdürüyor; üretiminin yüzde 13'ünü yurt dışına satıyor. Çin, AB'nin en büyük domuz eti alıcısı; blok ülkelerinden 2023 ve 2024'te yaklaşık 2,4 milyar avro (2,8 milyar dolar) değerinde ürün aldı. Çin'in yeni tarifeleri, Avrupa'nın Ekim 2024'te Çinli elektrikli araçlara yüzde 45'e varan tarifeler uygulamasının yarattığı gerginliğe yeni bir katman ekledi; Pekin EV tarifelerini defalarca kınadı. AB'nin başlıca domuz eti üreticileri İspanya, Almanya, Fransa, Danimarka, Hollanda, Polonya, İtalya ve Belçika. Küresel domuz eti sektörünün önde gelen oyuncuları: Smithfield Foods (WH Group; Hong Kong), Danish Crown, Tönnies, Vion, Westfleisch, Cooperl, Campofrio, El Pozo, Coren, Patel-Tatra, BRF, JBS, Tyson Foods, Hormel Foods ve Maple Leaf Foods.
WH Group (eski adıyla Shuanghui), 2013'te ABD'nin en büyük domuz eti üreticisi Smithfield Foods'u 4,7 milyar dolara satın aldı; bu işlem Çin'in bir Amerikan şirketine yaptığı o dönemin en büyük yatırımını oluşturdu. Henan merkezli ve Hong Kong'ta işlem gören WH Group, dünyanın en büyük domuz eti şirketi. AB Ortak Tarım Politikası (CAP) sübvansiyonları, AB tarım üretiminin temel destek mekanizması. AB'nin Çin'e domuz eti ihracatı, ASF krizinin Çin üretimini yüzde 40 gerilettiği 2018-2021 döneminde rekor seviyelere ulaştı; iç üretimin toparlanmasıyla birlikte normal seyrini yeniden buldu. Domuz tedarik zincirini etkileyen diğer hastalık riskleri: Şap Hastalığı (FMD), Domuz Üreme ve Solunum Sendromu (PRRS) ve Klasik Domuz Vebası (CSF). İhracat kategorileri: soğuk zincir, dondurulmuş domuz eti, soğutulmuş domuz eti, sakatatlar ve çeşitli et ürünleri.
AB-Çin ticaret savaşı dinamikleri karşılıklı misilleme mantığıyla ilerliyor. Çin'in domuz eti antidumping kararı, brendi (cognac), süt (dairy) ve kanatlı (poultry) soruşturmalarıyla eş zamanlı ilerledi; Çin ayrıca AB şarap ve süt ürünlerine yönelik soruşturmalar başlattı. AB tarafında ise Çinli BYD'ye yüzde 17,4, Geely'ye yüzde 19,9 ve SAIC'e yüzde 37,6 oranında karşı sübvansiyon vergisi (CVD) uygulandı. İki taraf da DTÖ nezdinde şikayetlerini iletti. Domuz eti HS (Harmonized System) 0203 kodu altında sınıflandırılıyor. Tarife oranı kotası (TRQ) ve en çok kayrılan ülke (MFN) tarifeleri, ticaret düzenlemesinin temel araçları. Maersk, MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, ONE ve COSCO başlıca taşıyıcıların soğuk depo, soğutmalı konteyner ve reefer kapasitesi bu ticaretin kritik altyapısını oluşturuyor. Çin'in AB domuz eti antidumping kararı, küresel ticaret gerilimlerinin tarım ürünlerine de yayıldığını ve karşılıklı misilleme döngüsünün hız kazandığını açıkça ortaya koyuyor.
Önemli Notlar:
1. Çin, AB domuz etine 17 Aralık'tan itibaren yüzde 4,9 ile 19,8 tarife uyguluyor.
2. Soruşturma Haziran 2024'te açıldı; geçici vergi Eylül 2025'te uygulandı.
3. AB, dünyanın en büyük domuz eti ihracatçısı — üretiminin yüzde 13'ü yurt dışına gidiyor.
4. Çin, 2023 ve 2024'te AB'den 2,4 milyar avro değerinde domuz eti satın aldı.
5. AB'nin yüzde 45'lik EV tarifesi, karşılıklı misillemelerin tetikleyicisi oldu.
