Rusya Federasyonu, stratejik hammaddeleri ülke içinde tutma politikasını sürdürerek değerli metaller içeren hurda ve atıkların ihracatına uygulanan yasağı bir kez daha uzattı. Başbakan Mihail Mişustin'in imzaladığı kararnameye göre söz konusu ihracat yasağı, 1 Aralık 2025 – 31 Mayıs 2026 tarihleri arasında altı ay süreyle yürürlükte kalıyor.
Söz konusu karar; Rusya'nın başta altın, gümüş, platin olmak üzere yüksek katma değerli metallere erişimini güvence altına alma ve bu metalleri yurt içi rafinaj ve işleme zinciri içinde değerlendirme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Hükümet yetkilileri, yasağın temel amacını yerli rafinerilerin kapasite kullanım oranlarını artırmak ve ham madde olarak yurt dışına giden değerli metal akışını sınırlamak şeklinde açıklıyor.
Kararın Gerekçesi: Katma Değerin Ülkede Kalması
Rusya'da değerli metaller yalnızca madencilik yoluyla değil, aynı zamanda hurda ve elektronik atık geri kazanımı yoluyla da elde ediliyor. Özellikle elektrikli ve elektronik eşya atıkları (e-waste), yüksek oranda değerli metal içeriyor. Hükümet, bu atıkların işlenmeden ihraç edilmesinin ülke ekonomisi için katma değer kaybı yarattığı görüşünü savunuyor.
Bu gerekçeyle uygulanan ihracat yasağı, hurdaların ve atıkların:
ülke içinde toplanması,
yerli tesislerde rafine edilmesi,
saf metal veya yarı mamul hâline getirilmesi
hedeflerine hizmet ediyor. Bu yaklaşım; hem sanayi girdilerini güvence altına alıyor hem de dış ticaret yoluyla oluşabilecek hammadde açığı riskini azaltıyor.
Yasağın Kapsamı
Uzatılan yasak, oldukça geniş bir ürün grubunu içine alıyor. Buna göre ihracatı yasaklanan kalemler arasında:
altın, gümüş, platin ve platin grubu metalleri içeren her türlü hurda,
bu metallerin geri kazanımına uygun endüstriyel atıklar,
değerli metal kazanımı amacıyla kullanılan elektrikli ve elektronik eşya atıkları
yer alıyor.
Bu kapsam; yalnızca klasik metal hurdalarını değil, yüksek teknoloji ürünlerinden çıkan geri dönüşüm materyallerini de içine alıyor. Böylece özellikle elektronik atıkların Asya ve Avrupa pazarlarına ham madde olarak akışı daralıyor.
Belirlenen İstisnalar
Kararname, yasağın mutlak olmadığını ve bazı sınırlı istisnalar içerdiğini de ortaya koyuyor. Buna göre:
Katot antimon: Külçe hâlindeki katot antimon ihracatı yasak kapsamı dışında kalıyor. Bu ürün, stratejik değerli metal hurdası sınıfına girmiyor.
Numune ihracatı: Rafineri kuruluşlarının aldığı ve her parti için 500 gramı geçmeyen numunelerin ihracatına izin veriliyor. Bu istisna; kalite kontrol, uluslararası analiz ve ticari referans amaçlı gönderimlere olanak tanıyor.
Söz konusu istisnalar, sektörün tamamen dışa kapanmasını engelliyor ve ana hacimli ticaretin ülke içinde kalmasına yönelik bir tasarım sunuyor.
Arka Plan: 2022’den Bu Yana Süren Politika
Rusya, değerli metal hurdası ihracatına yönelik kısıtlamaları ilk kez Şubat 2022'de, Ukrayna savaşı sonrasında artan yaptırımlar ve ekonomik baskılar ortamında uygulamaya koydu. O tarihten bu yana yasak periyodik olarak uzuyor ve ülkenin yerli üretim zincirini koruma politikasının kalıcı unsurlarından birine dönüşüyor.
Bu süreçte Rus hükümeti özellikle:
stratejik hammaddelerde iç arz güvenliği,
dış ticarette kontrollü ihracat,
sanayide ithalata bağımlılığın azaltılması
başlıklarını ön plana çıkarıyor.
Sektörel ve Küresel Etkiler
Yasağın uzaması, Rusya'dan değerli metal hurdası tedarik eden uluslararası geri dönüşüm ve rafinaj şirketleri açısından arz daralması anlamına geliyor. Öte yandan Rusya iç pazarında geri dönüşüm tesisleri ve rafineriler için daha istikrarlı bir hammadde akışı oluşuyor.
Analistler; bu politikanın kısa vadede ihracat gelirlerini sınırlasa da orta vadede daha yüksek katma değerli metal ürünlerinin ihracatına zemin hazırlayabileceğini değerlendiriyor.
Genel Değerlendirme
Rusya'nın değerli metal hurdası ihracat yasağını 2026 Mayıs'a kadar uzatması, ülkenin stratejik kaynak milliyetçiliği yaklaşımını sürdürdüğünü gösteriyor. Karar; küresel geri dönüşüm zincirlerinde Rusya kaynaklı arzı daraltırken, ülke içinde rafinaj ve metal işleme kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu yaklaşımın; yaptırımların sürdüğü bir ortamda Rus sanayisinin dayanıklılığını artırmaya yönelik uzun vadeli bir politika aracı olarak kullanılmaya devam etmesi bekleniyor.
Önemli Notlar:
Rusya, değerli metal hurdası ihracat yasağını 31 Mayıs 2026’ya kadar uzattı.
Karar, Başbakan Mihail Mişustin tarafından imzalandı.
Amaç: yerli rafinerilerin kapasite kullanımını artırmak.
Yasak, elektronik atıklar dâhil değerli metal içeren tüm hurdaları kapsıyor.
Katot antimon ve 500 gramı geçmeyen numuneler istisna kapsamında.
Politika, Şubat 2022’den bu yana periyodik olarak uygulanıyor.
Yazar: SedatOnat.com
