Karadeniz’de deniz taşımacılığı riskleri, Aralık 2025 itibarıyla dramatik bir yükseliş yaşıyor. Bloomberg’in yayımladığı son analiz, bölgedeki war-risk insurance fiyatlarının Ukrayna’nın Moskova bağlantılı gemilere yönelik saldırıları sonrası keskin bir artış gösterdiğini ortaya koydu. Dünyanın en büyük sigorta brokeri Marsh’ın verilerine göre, Rus limanlarına uğrayan gemilerin savaş sigortası oranları önceki %0,25–0,30 bandından %1 seviyesine kadar çıktı — bu da %250’nin üzerinde bir artış anlamına geliyor.
Ukrayna, geçtiğimiz hafta Rusya’nın shadow fleet olarak adlandırılan, yaptırımları atlatmak için kullanılan gizli tanker filosuna ait iki gemiye saldırı düzenlediğini duyurdu. Ardından Moskova bağlantılı gemileri hedef alan iki ek saldırı daha meydana geldi. Bu olaylar, zaten kırılgan olan Karadeniz güvenlik ortamını daha da karmaşık bir tabloya dönüştürdü.
Sigortacılar, bu gelişmeler karşısında bölgeyi yeniden fiyatlandırıyor. Vessel Protect (Pen Underwriting) Operasyon Başkanı Munro Anderson, Rus limanlarına uğrayan gemiler için artık “broader range of possible strike locations” değerlendirildiğini, saldırıların tekrarlanma olasılığını daha yüksek gördüklerini belirtti. Sektör temsilcileri ayrıca, saldırıların yoğunlaşmasının Rusya’nın misilleme ihtimalini artırdığını ifade etti. Nitekim Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2 Aralık’ta yaptığı açıklamada “karşılık verilebileceğini” dile getirerek risk algısını daha da yükseltti.
Karadeniz’deki tehdit yalnızca Ukrayna ve Rusya bağlantılı gemilerle sınırlı kalmıyor. Romanya Savunma Bakanlığı’nın açıklamasına göre, 3 Aralık’ta Constanta’nın 36 mil doğusunda su altı komandoları bir Sea Baby drone imha etti. Bu olay, bölge dışından gelen ticari gemilerin de dron saldırıları nedeniyle risk altına girdiğini ortaya koyuyor. Karadeniz ülkelerinin tamamı için multi-actor threat landscape şekilleniyor.
Marsh’ın Marine Hull U.K. War Leader’ı Dylan Mortimer, prim artışlarının doğrudan saldırı sayısındaki yükselişle bağlantılı olduğunu, hedeflerin artık sadece gemiler değil, port and terminal infrastructure haline geldiğini belirtti. Terminal altyapısına yönelik saldırılar, yalnızca gemi güvenliğini değil, bölgedeki tüm lojistik akışları etkileme potansiyeli taşıyor.
Bu gelişmeler, özellikle shadow fleet faaliyetlerinin bölgedeki risk düzeyini yükseltmesiyle daha da kritik bir boyut kazanıyor. Shadow tankerler, bakım seviyeleri düşük, sigortasız veya yetersiz sigortalı gemilerden oluşuyor. Bu gemilere yönelik saldırılar — ya da bu gemilerin teknik arızaları — Karadeniz’de büyük çevresel kirlilik riski ve shipping lane blockage ihtimalini gündeme getiriyor. Bu durum, bölgede faaliyet gösteren uyumlu ticari gemilerin de risk kategorisini otomatik olarak yükseltiyor.
Tedarik zinciri açısından değerlendirildiğinde, Karadeniz’deki prim artışları üç ana sonuç doğuruyor:
Maliyet Artışı: Bölge üzerinden yapılan tüm taşımalar (tahıl, petrol, kimyasallar) daha yüksek sigorta maliyetiyle karşı karşıya kaldı.
Rota Değişikliği: Bazı taşıyıcılar, Karadeniz ayağını bypass etmek için daha uzun rotalara veya farklı transshipment noktalarına yöneldi.
Poliçe Kısıtları: Sigortacılar artık daha dar kapsamlı poliçeler sunuyor; bazı gemilere ise tamamen sigorta sağlamayı reddedebiliyor.
Sonuç olarak Karadeniz, 2025’in son haftalarında dünya deniz ticareti için en riskli bölgelerden birine dönüştü. Ukrayna–Rusya çatışmasının deniz boyutu genişledikçe, sigorta piyasası da bu riski fiyatlara yansıtıyor; bu durum, bölgeyi maliyetli, öngörülemez ve yüksek güvenlik gerektiren bir lojistik alanına çeviriyor.
Önemli Notlar:
Karadeniz war-risk sigorta primleri %250’den fazla artarak %1’e yükseldi.
Ukrayna, Rusya’nın shadow fleet tankerlerine iki saldırı düzenledi; iki ek olay daha yaşandı.
Rusya misilleme sinyali verdi; risk algısı yükseldi.
Romanya, Constanta açıklarında Sea Baby drone imha etti.
Sigortacılar artık gemi + terminal altyapısını birlikte risk kategorisine dahil ediyor.
Bu prim artışları, tedarik zincirinde maliyetleri ve rota planlamasını doğrudan etkiliyor.
Yazar: SedatOnat.com
