GMS Weekly Podcast – Forums and Frictions (Week 47) güncellemesine göre küresel gemi geri dönüşüm piyasaları, 2025 yılının sonuna yaklaşırken oldukça zorlu bir haftayı daha geride bıraktı. Makro göstergelerdeki bozulma ve bölgesel dinamiklerdeki dengesizlikler; Güney Asya ile Türkiye'deki geri dönüşüm bölgeleri üzerinde belirgin bir baskı yaratıyor. Dünyanın en büyük gemi geri dönüşüm aracılık şirketlerinden biri olan GMS (Global Marketing Systems)'e göre; çelik fiyatlarındaki zayıflama, döviz dalgalanmaları, yaptırım kaynaklı riskler ve sınırlı tonaj arzı piyasa üzerinde sıkıştırıcı etki yaratıyor.
Kasım ayının son haftasına girilirken oil futures yaklaşık USD 57.7 seviyesine kadar geriledi; bu düşüş hem bir aylık hem de yıllık bazda gerilemeye işaret ediyor. Freight market bazı segmentlerde aktif kalsa da geçen yılın oldukça altında seyrediyor. Bangladeş ve Pakistan'da steel plate prices gerilemeyi sürdürüyor; bu durum geri dönüşüm tesislerinin marjlarını baskılıyor.
Döviz tarafında India ve Bangladesh'teki oynaklık, geri dönüşüm alıcılarının satın alma gücünü azaltıyor. Aynı dönemde ABD ve AB'nin Russia ile Iran varlıklarına yönelik devreye aldığı ek yaptırımlar, dark fleet üzerindeki denetimi artırıyor. Bu gelişme yalnızca kısa vadeli ticareti değil; uzun vadeli geri dönüşüm akışlarını da etkileme potansiyeli taşıyor.
Rapor, küresel göstergelerin geri dönüşüm piyasaları lehine dönmeyeceği yönündeki sinyallere dikkat çekiyor. Baltic Dry Index bazı segmentlerde haftalık yükseliş kaydetse de 30 günlük periyotta hâlâ yaklaşık %9 altında kalıyor; Kasım 2024'e kıyasla da neredeyse %50 daha düşük bir seviyede bulunuyor. AB'nin hazırladığı 20th sanctions package; şüpheli shadow-fleet gemilerinin üye devlet deniz kuvvetlerince durdurulmasına imkân tanıyabilecek düzenlemeler içeriyor. ABD tarafı ise yaklaşık 170 Iran-linked gemiye ek kısıtlamalar getirdi. Bu baskılar; eski tonajın ticari alanlarını daraltıyor ve geri dönüşüm yöneliminin hızlanmasına yol açabilecek bir zemin oluşturmaya başladı.
Bangladesh, fiyat açısından bölgenin en güçlü pazarı konumunu koruyor: USD 410 / LDT (bulk), USD 430 (tanker), USD 440 (container). Ancak işlem hacmi sınırlı; rapor 2025 yılı için "anorexic" tanımını kullanıyor. Enflasyon %8–9 bandında dalgalanıyor, Taka ise BDT 122.5 per USD seviyesine zayıfladı. Yerel steel plate fiyatları USD 525.9 seviyesine gerileyerek geri dönüşüm tesisleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Seçim öncesi siyasi tansiyon ek operasyonel risk yaratıyor. Öte yandan bir tesis daha Hong Kong Convention (HKC) sertifikası aldı ve toplam tesis sayısı 20'ye çıktı.
India – Alang cephesinde tablo daha zorlayıcı görünüyor. Rapor piyasayı "losing bigly" olarak tanımlıyor; alıcılar güçlü tekliflerden geri adım atıyor. Rupee, bir haftada %1 zayıflayarak Rs 89.6 / USD seviyesine geriledi; bu durum ileriye dönük fiyatlama güvenini azaltıyor. Çelik fiyatları USD 398 seviyesine çıksa da hâlâ kritik USD 400 bandının altında kalıyor. Küçük ve düşük kalite tonajlar, USD 400 / LDT indikatifine rağmen daha düşük seviyelerde alıcı buluyor. Piyasa ayrıca discounted dark-fleet tonnage ve düşük fiyatlı ithal çelik nedeniyle iki katmanlı bir fiyat yapısına sürükleniyor. HKC uyumu tarafında ise limanda yalnızca bir geminin bulunması ve yeni işlem gelmemesi risk yaratıyor.
Pakistan – Gadani, hafta boyunca bölgenin en kritik yapısal gelişmesine sahne oldu. Rapora göre ülkenin ilk HKC-compliant yard tesisinin onay süreci tamamlanmak üzere; diğer tesislerin de 3–6 ay içinde onay alması bekleniyor. Kısa vadede ise temel göstergeler baskı altında: çelik levha fiyatları USD 586 seviyesine geriledi, PKR 282.6 /USD seviyesinde hafif bir değerlenme yaşandı; ancak üçüncü hafta üst üste büyük tonaj gelişi gerçekleşmedi.
Turkey – Aliaga piyasası sakinliğini koruyor. Fiyatlar sabit kaldı: USD 260 / LDT (bulk), USD 270 (tanker), USD 280 (container). TRY 42.4 / USD seviyesine gerileyen Lira ve durgun çelik talebi; tesisleri düşük kapasiteyle çalışmaya zorluyor.
Genel tablo, Güney Asya ve Türkiye açısından; zayıf tonaj akışı, düşük ya da yatay çelik fiyatları, zayıflayan yerel para birimleri ve artan yaptırım incelemeleri ile şekilleniyor. Öte yandan Bangladesh ve Pakistan'daki HKC ilerlemesi, 2026 ve sonrası için daha sürdürülebilir bir geri dönüşüm döngüsü oluşturma potansiyeli taşıyor. Sektörün yönü ise hem dark fleet baskısının nasıl sonuçlanacağına hem de 2026'da freight piyasalarının ne kadar toparlanacağına bağlı kalacak.
Önemli Notlar:
Küresel geri dönüşüm piyasası zayıf çelik fiyatları ve kur oynaklığı nedeniyle baskı altında.
AB ve ABD yaptırımları shadow fleet üzerindeki baskıyı artırıyor.
Bangladesh, fiyat lideri konumunda ancak işlem hacmi düşük.
India–Alang’da döviz zayıflığı ve iki katmanlı fiyat yapısı risk yaratıyor.
Pakistan ilk HKC-compliant tesisinin onayıyla yapısal dönüşüm sürecine giriyor.
Turkey–Aliaga’da fiyat ve talep yatay seyrediyor.
2026 görünümü, tonaj akışının yaptırımlardan nasıl etkileneceği ve freight toparlanmasına bağlı.
Yazar: SedatOnat.com
