İran, Orta Asya'daki denize kıyısı olmayan ülkelerin Hint Okyanusu'na doğrudan erişimini sağlamak amacıyla kapsamlı bir demiryolu ağı geliştirme planı üzerinde çalışıyor. Bu plan, ülke genelinde dokuz ana koridor oluşturacak şekilde 3.200 kilometre yeni demiryolu hattının inşasını ve toplamda yaklaşık 17.000 kilometrelik bir demiryolu ağına ulaşmayı hedefliyor.
Doğu Sınırı Boyunca Yeni Koridor
Planın önemli bir ayağı, İran'ın doğu sınırı boyunca, Pakistan ve Afganistan'a yakın bölgelerde yeni bir demiryolu koridoru oluşturulmasını içeriyor. Bu hat, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan gibi Orta Asya ülkelerine en kısa deniz erişimini sağlayarak, onların Hint Okyanusu'na doğrudan ulaşımını mümkün kılacak.
Chabahar-Zahedan Demiryolu Hattı
Bu bağlamda, Chabahar-Zahedan Demiryolu Hattı projesi dikkat çekiyor. İran'ın Chabahar Limanı'ndan başlayarak Zahedan'a uzanan bu hat, ülkenin demiryolu ağına bağlanarak, Orta Asya ülkelerine deniz erişimi sunuyor. 750 kilometre uzunluğundaki bu hattın inşası devam ediyor olup, 2024 yılında tamamlanması planlanıyor.
Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru (INSTC)
İran'ın demiryolu projeleri, Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru (INSTC) ile de entegre ediliyor. INSTC, Hindistan, İran, Azerbaycan, Rusya ve Avrupa arasında 7.200 kilometrelik çok modlu bir ulaşım ağı olup, malların daha hızlı ve ekonomik taşınmasını amaçlıyor. İran'ın yeni demiryolu koridorları, INSTC'nin doğu kolunu güçlendirerek, Orta Asya ülkelerinin bu koridor üzerinden Hint Okyanusu'na erişimini kolaylaştırıyor.
Ashgabat Anlaşması ve Bölgesel İşbirliği
İran'ın demiryolu projeleri, Ashgabat Anlaşması gibi bölgesel işbirliği girişimleriyle de uyumlu. Bu anlaşma, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, İran, Pakistan, Hindistan ve Umman arasında, Orta Asya ile Basra Körfezi arasında uluslararası bir ulaşım ve transit koridoru oluşturmayı hedefliyor. İran'ın demiryolu ağı genişletme planları, bu koridorun etkinliğini artırarak, bölgedeki ticaret hacmini yükseltiyor.
Kazakistan-Türkmenistan-İran Demiryolu Bağlantısı
2014 yılında tamamlanan Kazakistan-Türkmenistan-İran Demiryolu Bağlantısı, Orta Asya ülkelerinin İran üzerinden Basra Körfezi'ne erişimini sağlamıştı. Bu 677 kilometrelik hat, Uzen (Kazakistan) ile Bereket ve Etrek (Türkmenistan) üzerinden Gorgan'a (İran) uzanıyor. İran'ın yeni demiryolu projeleri, bu mevcut hattı tamamlayarak, bölgedeki ulaşım ağını daha da güçlendiriyor.
Beş Ülke Demiryolu Koridoru
Ayrıca, önerilen Beş Ülke Demiryolu Koridoru, Çin, Kırgızistan, Tacikistan, Afganistan ve İran'ı birbirine bağlamayı planlıyor. Bu 2.100 kilometrelik demiryolu hattı, Orta Asya ülkelerinin İran'ın Chabahar ve Bandar Abbas limanları üzerinden Hint Okyanusu'na erişimini kolaylaştıracak. Bu proje, bölgedeki ticaret yollarını çeşitlendirerek, ekonomik kalkınmayı destekliyor.
Sonuç ve Beklenen Etkiler
İran'ın demiryolu ağı genişletme planları, Orta Asya'daki denize kıyısı olmayan ülkelerin küresel ticaret ağlarına entegrasyonunu kolaylaştırıyor. Bu projeler, bölgedeki ticaret hacmini artırarak, ekonomik büyümeyi teşvik ediyor ve ülkeler arasındaki işbirliğini güçlendiriyor. Ayrıca, alternatif ticaret rotalarının oluşturulması, bölgedeki jeopolitik dengeleri olumlu yönde etkiliyor.
Önemli Notlar:
İran, 3.200 kilometre yeni demiryolu hattı inşa ederek, toplamda yaklaşık 17.000 kilometrelik bir demiryolu ağı oluşturmayı planlıyor. railfreight.com
Chabahar-Zahedan Demiryolu Hattı, Orta Asya ülkelerinin Hint Okyanusu'na erişimini kolaylaştıracak stratejik bir proje olarak öne çıkıyor.
