Bulgaristan ve Türkiye makamları; Rusya’nın “shadow fleet” olarak adlandırılan yaptırımlı petrol taşımacılığı ağıyla bağlantılı Kairos tankerine ilişkin yeni gelişmeleri doğruluyor. Bulgarian News Agency (BTA) kaynaklı bilgilere göre yaklaşık 150.000 DWT kapasiteli tanker; Türkiye açıklarında yaşanan bir Ukrayna deniz dronu saldırısının ardından Bulgaristan kıyılarına doğru sürüklendi ve şu anda Burgaz açıklarında güvenli bir demirleme noktasında stabil konumunu koruyor.
Bulgar yetkililer; tankerin yaklaşık bir deniz mili mesafeye kadar Bulgaristan kıyılarına yaklaştığını, ancak yaptıkları müdahaleler sonucunda gemiyi emniyet altına aldıklarını bildiriyor. Mevcut durumda gemide üç mürettebat üyesi görev yapıyor ve yetkililer herhangi bir petrol sızıntısı veya deniz kirliliği tespit etmedi. Bu durum, Karadeniz’de artan askeri ve asimetrik tehditler göz önüne alındığında önemli bir çevresel riski şimdilik bertaraf ediyor.
Saldırı ve İlk Müdahale Süreci
Kairos; 28 Kasım tarihinde balast hâlindeyken hasar aldı. Türkiye makamları; olayın bir “external impact” sonucu gerçekleştiğini doğruluyor, gemide yangın çıktığını ve bunun ardından 25 kişilik mürettebatın tamamen tahliye edildiğini bildiriyor. Aynı gün Virat adlı başka bir tanker de benzer şekilde saldırıya uğradı. Daha sonra Türk yetkililer; her iki geminin de unmanned surface drones (USV) tarafından vurulduğunu açıkladı.
Ukrayna’nın security service (SBU); her iki saldırının da sorumluluğunu üstlendi. Bu durum, Karadeniz’de özellikle yaptırımlı Rus petrol taşımacılığına yönelik hedefli bir kampanyanın sürdüğünü ortaya koyuyor.
Çekme Operasyonu ve Bulgaristan’a Sürüklenme
Türk makamlarının gerçekleştirdiği ilk kurtarma ve emniyet altına alma çalışmalarının ardından yetkililer; çekme ve kurtarma sorumluluğunu gemi sahibine devretti. Sahibin görevlendirdiği Timur Bey adlı römorkör; 3 Aralık’ta Kairos’u yedeğe aldı. Ancak römorkör; daha sonra rotasını Bulgaristan yönüne çevirdi ve gemiyi yaklaşık altı deniz mili açıkta serbest bıraktı.
Bu noktadan sonra Kairos; kontrolsüz biçimde sürüklenmeye başladı ve Bulgaristan kıyılarına doğru yaklaşarak Burgaz açıklarında demirledi. Bulgar makamları; durumun potansiyel çevresel ve seyir güvenliği riski oluşturması nedeniyle süreci yakından izliyor.
Mürettebat ve Güvenlik Önlemleri
Bulgaristan; gemi sahibinin talebi üzerine gemide bulunan yedi riding crew üyesini helikopterle tahliye etti. Bu operasyonun ardından ekipler gemide yalnızca üç kişilik bir ekip bıraktı. Bu mürettebat; tankerin emniyetli şekilde demirde kalmasını ve olası acil durumlara müdahaleyi sağlıyor.
Bulgar yetkililer; tankeri emniyetli bir roadstead bölgesine çekerek daha kalıcı bir çözüm üretmeyi planlıyor. Burgaz açıkları; Karadeniz’de bu tür riskli gemilerin geçici olarak bekletildiği alanlardan biri olarak işlev görüyor.
Bayrak ve Gölge Filo Boyutu
Olayın bir diğer dikkat çekici boyutu ise bayrak durumu. The Gambia; daha sonra yaptığı açıklamada Kairos ve Virat tankerlerini 10 Kasım itibarıyla sicilden sildiğini (deregistered) duyurdu. Bu durum; gemilerin saldırıdan yaklaşık 18 gün önce bayraksız hâle geldiğini gösteriyor.
Bu gelişme; Rusya bağlantılı shadow fleet gemilerinin sıkça karşılaşılan bir özelliğini yansıtıyor:
sık bayrak değişimi,
sicilden düşürülme,
belirsiz sahiplik ve sigorta yapıları.
Bu yapı; Karadeniz’de yaşanan askeri saldırılarla birleştiğinde, kıyı devletleri için yüksek çevresel ve hukuki riskler yaratıyor.
Karadeniz Güvenliği Açısından Anlamı
Kairos vakası; Karadeniz’in giderek daha fazla yüksek riskli bir deniz alanına dönüştüğünü gösteriyor. Özellikle yaptırımlı petrol taşımacılığı yapan gemiler; yalnızca askeri hedef hâline gelmiyor, aynı zamanda kıyı devletleri için ikincil çevre ve güvenlik riskleri de oluşturuyor.
Bulgaristan’ın hızlı müdahalesi ve kirlilik tespit etmemesi; şimdilik olası bir felaketin önüne geçti. Ancak olay; NATO üyesi kıyı ülkeleri, sigortacılar ve liman otoriteleri açısından Karadeniz’deki risk profilinin kalıcı olarak değiştiğine işaret ediyor.
Genel Değerlendirme
Kairos tankerinin Burgaz açıklarında stabil hâle gelmesi; kısa vadede çevresel bir krizi önlese de, Karadeniz’de shadow fleet, deniz dronu saldırıları ve bayraksız gemiler kaynaklı risklerin artarak devam ettiğini gösteriyor. Bu tür olaylar; bölgedeki deniz taşımacılığının yalnızca ticari değil, aynı zamanda jeopolitik bir güvenlik meselesi hâline geldiğini ortaya koyuyor.
Önemli Notlar:
Kairos, Ukrayna deniz dronu saldırısıyla hasar aldı.
Gemi 150.000 DWT kapasiteli ve balast hâlindeyken vuruldu.
Türkiye, saldırının unmanned surface drones ile yapıldığını doğruladı.
Gemi, çekme sonrası Burgaz açıklarında stabilize edildi.
Gemide 3 mürettebat bulunuyor, kirlilik tespit edilmedi.
The Gambia, Kairos ve Virat’ın 10 Kasım’da sicilden düşürüldüğünü açıkladı.
Olay, Karadeniz’de shadow fleet riskinin sürdüğünü gösteriyor.
Yazar: SedatOnat.com
