İstanbul Altın Rafinerisi: TCMB %3 Destek Dolandırıcılığı İddianamesinde 44 Şüpheli, 12,5 M$ Kamu Zararı
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, İstanbul Altın Rafinerisi (İAR) AŞ ve ilişkili şirketlerin yetkilileri olan 44 şüphelinin, hileli yollarla devlet desteği alarak örgütlü bir şekilde kamu zararına yol açtığı iddiasıyla yürütülen soruşturmasını tamamladı. Hazırlanan iddianamede İAR AŞ'nin de arasında olduğu 31 şirket "malen sorumlu", İAR'ın sahibi Özcan Halaç'ın da arasında bulunduğu 44 kişi ise "şüpheli" olarak yer aldı. Devletin 12 milyon 537 bin 560 dolar zarara uğratıldığı belirtildi.
İddianamede, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ"e ilişkin uygulama talimatı kapsamında, devletin ihracat yaparak ülkeye döviz girişi sağlayan şirketlere döviz tutarı üzerinden %3 destek verdiği kaydedildi. Şüphelilerin bu desteği almak için altın madenini yasal çerçevede şirketler üzerinden ithal ettiği, eritilen altının asit solüsyonlar ile karıştırılarak işlenmiş olarak gösterildiği aktarıldı.
Bu şekilde ortaya çıkan kıymetli maden bileşenlerinin yurt dışına yasal olarak çıkarıldığı, döviz kazancı elde edildiği ve bunun üzerinden %3 devlet desteği alındığı vurgulandı. Soruşturmada İAR AŞ, Gram Altın Kıymetli Madenler Rafineri, Kuyumcukent Enerji Üretim ve İşletme, İstanbul Gümüş Rafinerisi, İAR Kıymetli Metal Teknoloji Bilişim isimli şirketlerin sahibi ve yöneticilerinin yine şirketlerin yöneticisi ve çalışanı olan kişiler üzerine yeni şirketler kurdukları belirlendi. Paravan şirketlerden alınmış gösterilen koloidial altın, organizasyonun elebaşı Halaç'ın sahibi olduğu Dubai merkezli Fine Gold'a ihraç edilmiş.
Tedarik zinciri perspektifinden bu dava iki cephede önemli sonuçlar doğuracak: (1) ihracat-tabanlı sübvansiyon mekanizmalarında kıymetli maden değer ekleme zinciri'nin daha sıkı denetimi gündeme gelecek — özellikle gümrük tarife pozisyonu sınıflandırmasında "altın bileşeni" ile "ham altın" arasındaki sınırlar yeniden çizilecek; (2) gerçek üretim akışı olmadan yalnızca evrak üzerinde döviz kazandırıcı ihracat gösteren paravan-ağ yapıları, hem TCMB destek başvurularında hem de FATF uyumluluk denetimlerinde kara liste riskini taşıyor — meşru altın ihracatçısı için sertifikasyon ve kaynak izlenebilirlik (chain-of-custody) belgesi yükümlülüğü artacaktır.
Önemli Notlar:
1. İstanbul Altın Rafinerisi soruşturması: 44 şüpheli, 31 şirket malen sorumlu, 12,5 milyon dolar kamu zararı.
2. Yöntem: altın madenini ithal et, eritip asit-karışım 'işlenmiş altın' göster, yurt dışına ihraç et, %3 destek al.
3. Şüphelilerin Dubai'deki Fine Gold şirketine ihracat yaptığı belirlendi.
4. Paravan şirketler 15 Ekim 2024 sonrası TCMB talimat değişikliğiyle birlikte kuruldu.
5. Yan etki: altın ihracatçıları için chain-of-custody belge yükü artacak.
