Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Ticaret ve Tarım Direktörü Marion Jansen, yeşil dönüşümle önemi artan kritik minerallerin tedarikinde yaşanan dar boğaza dikkat çekerek Türkiye'nin coğrafi konumu ve rezervleriyle olağanüstü bir ticaret merkezi olduğunu vurguladı. Jansen, AA muhabirinin sorularına ilişkin yaptığı değerlendirmede, OECD üyelerinin yeşil dönüşüme yatırım iştahıyla birlikte kritik mineral arz güvenliğinin gündemin üst sıralarına taşındığını belirtti.
Jansen, kritik mineral tedarikinde temel unsurun çeşitlendirme olduğunun altını çizerek, mevcut piyasa yapısının kırılganlık ürettiğini söyledi. Bazen ham madde aşamasında bazen de işleme aşamasında piyasaların aşırı yoğunlaştığı bir durumun söz konusu olduğunu, bazı durumlarda belirli bir ürünün küresel pazarının yüzde 90'ının tek bir ülkede bulunabildiğini ve bu yapının iyi olmadığını söyledi. Bu yapı; ihracat kısıtlamaları, jeopolitik şoklar ve tedarik zincirlerindeki kırılganlık karşısında alıcı ülkeleri savunmasız bırakıyor.
Türkiye'nin küresel kritik mineral tedarikindeki konumuna dikkat çeken Jansen, ülkenin halihazırda önemli bir aktör olduğunu söyledi. Türkiye'nin özellikle bor gibi önemli bir ürünün tedarikçisi konumunda olduğunu ve bir dizi nadir toprak elementinde de önemli rezervlere sahip bulunduğunu, ayrıca daha fazla yatırımın yapılabileceği ve çeşitlendirme sürecinde rol üstlenebilecek ülkeler arasında yer aldığını ifade etti.
Coğrafi konumun da büyük avantaj sağladığını söyleyen OECD direktörü, Türkiye'nin Asya, Afrika ve Avrupa arasında bir köprü işlevi gördüğünü kaydetti. Farklı bölgelerden gelen kritik minerallerin lojistiğini ve transit geçişini kolaylaştırma açısından Türkiye'nin coğrafi olarak son derece elverişli bir konuma sahip olduğunu belirten Jansen, ülkenin bu nedenle olağanüstü bir ticaret merkezi olduğunu söyledi. Türkiye'nin OECD'nin resmi destekli ihracat kredileri düzenlemesine üyeliğine de atıfta bulunarak, ihracat kredisi finansmanı çerçevesinde Türkiye'nin söz hakkı bulunduğunu hatırlattı.
Yeşil dönüşüm yatırımlarının küresel ölçekte hızlanmasıyla; lityum, kobalt, nikel ve nadir toprak elementlerine olan talep artıyor. OECD, kritik mineral tedarikinde tek kaynak bağımlılığını azaltmak için çoklu tedarikçi stratejilerini ve dost-shoring çerçevelerini öne çıkarıyor. Türkiye'nin bor rezervleri ve mevcut transit altyapısı, bu çerçeveye uyumlu bir diversifikasyon koridoru oluşturma kapasitesine sahip görünüyor.
Önemli Notlar:
1. OECD Direktörü Marion Jansen, kritik mineral tedarikinde bazı ürünlerde küresel pazarın yüzde 90'ının tek ülkede yoğunlaştığını söyledi.
2. Yeşil dönüşüm yatırımlarının artması, kritik mineral tedarik güvenliğini OECD gündeminin üstüne taşıdı.
3. Türkiye bor rezervleriyle önemli bir tedarikçi ve nadir toprak elementlerinde de kayda değer rezervlere sahip.
4. Türkiye Asya-Afrika-Avrupa arasında transit konumuyla kritik mineral lojistiği için olağanüstü bir ticaret merkezi olarak öne çıkıyor.
5. OECD çoklu tedarikçi ve dost-shoring stratejileriyle tek kaynak bağımlılığını azaltma çerçevesini öne çıkarıyor.
