İran'ın Mart ayında Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş için ücret talep etme planını açıklamasının ardından, sahte belgeler karşılığında kripto para ile ödeme talep eden dolandırıcılık girişimlerinde belirgin bir artış yaşandı. Bu soruna çözüm amacıyla Tahran, "Persian Gulf Strait Authority (PGSA)" — Türkçesiyle Basra Körfezi Boğaz Otoritesi — adıyla yeni bir resmi yapı kurduğunu duyurdu.
İran İslam Cumhuriyeti resmi yayın organlarına göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapmak isteyen gemilere PGSA'nın resmi e-posta adresinden resmi bilgilendirme gönderilecek. Gemi sahiplerinin belirtilen prosedürleri yerine getirmesinin ardından geçiş izni alabileceği ifade edildi. Yeni otoritenin gemi sahipleri ile İran Devrim Muhafızları arasında doğrulanabilir bir iletişim kanalı oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor.
Ancak söz konusu uygulamanın uluslararası hukuk açısından tartışmalı niteliği devam ediyor. İran'ın uluslararası statüye sahip bir boğazda geçiş ücreti talep etmesi hukuki açıdan eleştirilirken, ABD yönetimi bu kapsamda İran'a ödeme yapan kişi ve kuruluşlara yaptırım uygulanabileceği uyarısında bulunuyor. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın bu yıl içinde Tahran'a yönelttiği "boğaz ücretsiz açık kalmalıdır" uyarısı, üye ülkelerin politik tutumunu özetliyor.
Öte yandan ABD, Umman suları üzerinden geçiş yapan ticari gemiler için güvenlik sağlamayı amaçlayan Özgürlük Projesi'ni sürdürüyor; ücretsiz olarak sunulan bu girişim, İran'ın uygulamalarıyla çelişen alternatif bir model olarak öne çıkıyor. Salı günü UKMTO'nun bildirdiği CMA CGM San Antonio füze saldırısı, geçiş kontrolünü tek taraflı dayatmaya çalışan İran ile çoklu uluslararası ticaret aktörleri arasındaki gerilimin P&I sigortası ve war risk primlerine yansımasını sürdürüyor.
Önemli Notlar:
1. İran, Hürmüz geçiş ücretleri için Basra Körfezi Boğaz Otoritesi (PGSA) adı altında resmi bir yapı kurdu.
2. Mart'ta açıklanan ücret planı sonrası kripto para üzerinden sahte belgelerle dolandırıcılık girişimleri arttı; PGSA bu boşluğu kapatmayı hedefliyor.
3. Geçiş izni e-posta tabanlı bir prosedürle verilecek; otorite gemi sahipleri ile Devrim Muhafızları arasında bir iletişim kanalı kuracak.
4. ABD yönetimi İran'a ödeme yapan kişi ve kuruluşlara yaptırım uyarısı yaparken AB tarafında Kaja Kallas 'boğaz ücretsiz açık kalmalı' demişti.
5. ABD'nin Umman suları üzerinden yürüttüğü Özgürlük Projesi rakip modeli oluştururken, Salı günü Hürmüz'de bir CMA CGM gemisinin saldırıya uğradığı raporlandı.
