Yunanistan'ın Ukrayna'dan insansız deniz aracı (İDA) alımı, Kiev'in bu araçların Türkiye'ye karşı kullanılmamasını şart koşması üzerine fiilen tıkandı. Haber7'nin aktardığına göre Türkiye'nin insansız hava ve deniz araçları karşısında çaresiz kalan Yunanistan, denizcilik yeteneğini kapamak için Ukrayna'ya başvurdu. Kasım 2025'te Ukrayna ile Yunanistan arasında imzalanan insansız su üstü aracı üretimi anlaşması kapsamında devam eden görüşmelerde, Ukrayna'nın araçların kullanımında söz sahibi olmak istemesi üzerine pürüz çıktığı bildirildi.
Atina cephesi bu pürüzün arkasında Türkiye faktörünün olduğunu değerlendiriyor. Yunan kaynaklarına göre Ukrayna, satılacak İDA'ların Türkiye'ye karşı kullanılma ihtimalinden rahatsızlık duyuyor; Kiev'in dost olarak gördüğü Türkiye'ye karşı insansız deniz araçlarının konuşlandırılmasını istemediği ve bu nedenle kullanım alanları üzerinde söz hakkı (end-use clause) talep ettiği aktarıldı. Ukrayna'nın Ankara ile ortaklık ilişkilerini sürdürme arzusunun, ihracat anlaşmasının ticari önceliklerinin önüne geçtiği belirtildi.
Tedarik zinciri ve savunma sanayi tarafında bu gelişme üç boyutta önemli. Birincisi, insansız deniz aracı (USV) sınıfının Karadeniz savaş tecrübesiyle birlikte küresel pazarda hızla büyümesi sırasında end-use kısıtlamalarının ihracat sözleşmesinin **kalıcı bir alt-katmanı** haline geleceğine dair erken bir sinyal — alıcılar artık sadece fiyat ve teslim takvimi değil, üretici devletin jeopolitik tercihlerini de hesaba katmak zorunda. İkincisi, Yunanistan'ın insansız sistemler tarafında Türkiye-merkezli kapasite asimetrisini kapatma çabası, NATO içi savunma satınalma akışlarını giderek karmaşık hale getiriyor; Ege ve Doğu Akdeniz'deki liman güvenliği, seyrüsefer hattı ve askeri-ticari gemi geçiş dengeleri yeniden çiziliyor. Üçüncüsü, Ukrayna'nın Türkiye ile sürdürdüğü Bayraktar TB2 + İHA üretim hattı + denizcilik tedarik zinciri ortaklığı, Kiev'in ihracat kararlarında ticari değeri oldukça yüksek bir stratejik filtre olarak işlemeye devam ediyor — bu, Türkiye savunma sanayi için tedarikçi sadakati avantajının ölçülebilir bir göstergesi.
Önemli Notlar:
1. Ukrayna-Yunanistan İDA satışı, Kiev'in 'Türkiye'ye karşı kullanılmasın' şartı nedeniyle tıkandı.
2. Anlaşma temeli Kasım 2025'te imzalanan insansız su üstü aracı üretimi anlaşması.
3. Ukrayna, kullanım alanları üzerinde söz hakkı (end-use clause) talep ediyor.
4. Atina, pürüzün Türkiye faktörü olduğunu değerlendiriyor; Ukrayna ortaklık ilişkilerini önceliklendiriyor.
5. Sektörel sinyal: USV ihracatında end-use kısıtlamaları kalıcı bir sözleşme katmanı haline geliyor.
[3625059]
