İran Meclis Başkan Yardımcısı Ali Nikzad, ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaletine bağlı Bender Abbas kentine yaptığı ziyaret sırasında Hürmüz Boğazı'na ilişkin yeni geçiş rejimini açıkladı. Açıklamaya göre İran Meclisi, boğaz için 12 maddelik bir yönetim planı hazırladı. Nikzad: "Hürmüz Boğazı yönetim planı 12 madde olarak düzenlenmiştir. Bu plana göre, İsrail gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçmesine asla izin verilmeyecek. İran'a düşmanca girişimde bulunan ülkelerin gemilerinin de savaş tazminatı ödemedikleri takdirde geçişine izin verilmeyecek." Diğer gemilerin ise İran Meclisi tarafından oluşturulan yasa ve İran tarafından verilecek izin doğrultusunda geçiş yapabileceği belirtildi.
Açıklama, Mojtaba Hamenei'nin önceki gün Hürmüz için "yeni yasal çerçeve geliyor" duyurusunun ardından geldi ve o çerçevenin somut içeriğini ortaya koydu. Boğazın yeni yönetim biçiminin petrolün millileştirilmesi kadar önemli olduğunu vurgulayan Nikzad, "Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği, dayatılan üçüncü savaştan önceki gibi olmayacak" dedi. Ziyarete eşlik eden İran Meclisi Bayındırlık Komisyonu Başkanı Muhammed Rıza Rızai ise gelir tahsisinin çerçevesini açıkladı: "Hürmüz Boğazı geçişlerinden elde edilecek gelirin yüzde 30'u silahlı kuvvetlerin güçlendirilmesine, yüzde 70'i ise halkın yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve kalkınma hamlelerine ayrılacak." Rızai, Hürmüz'ü yönetmenin nükleer silah elde etmekten daha önemli olduğunu da ekledi.
Tedarik zinciri tarafında bu açıklama, son altı haftadır askıda olan Hürmüz Boğazı trafiğinin yapısını kalıcı olarak değiştiriyor. Birincisi, İsrail bayrağı ya da İsrail sahipliği taşıyan gemiler için boğaz fiilen kapalı; Akdeniz-Süveyş-Hürmüz-Asya aksında İsrail menfaatli her sevkiyatın Ümit Burnu üzerinden rotalanması şart oluyor. İkincisi, "İran'a düşmanca girişimde bulunan ülkeler" tanımı geniş ve takdire bağlı; ABD, İngiltere, Fransa, hatta Avustralya bayraklı ya da kontrollü gemilerin operasyonel statüsü her an değişebilir. Üçüncüsü, "savaş tazminatı" şartı yeni bir geçiş ücreti mekanizmasının altyapısı; P&I sigortası, charter party sözleşmeleri ve letter of indemnity uygulamalarında yeniden müzakere açacak. Dördüncüsü, %30 askeri / %70 sivil gelir paylaşımı duyurusu, geçiş ücretlerinin kalıcı bir gelir kalemi olarak tasarlandığını gösteriyor — yani ABD ablukası kalksa dahi geçiş rejimi normalleşmeyebilir. Çiftçi gübresi, LNG ve VLCC ham petrol akışları için bu yapı orta vadede kuzey-güney koridorları (INSTC), Türkiye-Suriye-Irak boru hatları ve BAE-Suudi bypass kanal projesi tartışmalarını sertleştirir.
Önemli Notlar:
1. İran Meclisi, Hürmüz Boğazı için 12 maddelik yönetim planı hazırladığını duyurdu (Meclis BBK Ali Nikzad, Bender Abbas).
2. İsrail gemilerine kesin geçiş yasağı; İran'a düşmanca girişimde bulunan ülkeler savaş tazminatı ödemedikçe geçemeyecek.
3. Diğer gemiler Meclis yasası ve İran iznine tabi.
4. Geçiş gelirinin %30'u silahlı kuvvetlere, %70'i halkın yaşamı ve kalkınmaya ayrılacak (Bayındırlık Komisyonu Başkanı Rızai).
5. 'Yeni yönetim biçimi petrolün millileştirilmesi kadar önemli'; gemi trafiği üçüncü savaştan önceki gibi olmayacak.
[3624774]
