Rekabet Kurumu, takviye gıda markası Orzaks hakkında yürüttüğü soruşturmayı tamamladı. Kurum, Orzaks'ın eczanelerin internet satışlarını kısıtlamak suretiyle rekabeti engellediğine hükmetti. Şirkete yaklaşık 35.681.375,91 Türk lirası idari para cezası uygulandı. Soruşturma kapsamında Orzaks'ın eczanelerle olan ticari ilişkileri incelendi: eczanelere alım yükümlülükleri getirildiği, belirli ürün gruplarının birlikte bulundurulmasının zorunlu tutulduğu ve uygulanan indirim politikalarının rekabeti sınırladığı iddiaları değerlendirildi.
Soruşturmada ayrıca rakip ürünlerin eczane kanalındaki varlığının ve görünürlüğünün sınırlandırıldığı iddiaları incelendi. Bu kapsamda şirketin indirim ve teşvik mekanizmaları aracılığıyla eczanelerin ürün tercihlerini yönlendirip yönlendirmediği analiz edildi. Eczane perakendesi, takviye gıda dağıtımının kritik kanalı olduğundan markanın bu kanaldaki rakip görünürlüğüne müdahale, klasik dikey rekabet kısıtı tartışmasını gündeme getirdi.
Cezanın yanı sıra Orzaks taahhütlerini açıkladı: D vitaminleri için raf desteği ve yemek çeki desteği sağlanmayacak; yurt genelindeki eczaneler arasında nesnel ayrıma gidilecek ve eczanelere alım desteği verildiğinde bu destekler objektif kriterler çerçevesinde belirlenecek. Orzaks, ürün listelerinin sonuna "Ürün tercihinde bayiler, istediği ürünü kendisi seçmekte serbesttir" ifadesini açık ve okunabilir şekilde ekleyecek. Ayrıca sözleşmelere "Eczane; raflarını rakip ürünlere yer verecek/rakip ürünleri de görünür kılacak şekilde istediği gibi kullanabilir" ifadesi yer alacak.
Tedarik zinciri ve satınalma perspektifinden karar, Türkiye'de eczane kanalı yönetimi için emsal niteliğinde. Markaların eczanelerle yaptığı dikey kontratlarda raf desteği, alım yükümlülüğü ve yemek çeki teşvikleri yaygın bir uygulamaydı; ceza ve taahhütler bu pratiklerin sınırlarını yeniden çiziyor. Takviye gıda kategorisi büyürken — özellikle D vitamini gibi yüksek frekanslı SKU'larda — markaların eczane sözleşme tasarımı, nesnel kriter ve ürün seçim özgürlüğü kavramlarına göre yeniden şekillendirilecek. Kararın etki alanı sadece Orzaks ile sınırlı kalmayacak: rekabet hukuku açısından emsal oluşturarak takviye gıda, OTC ilaç ve dermokozmetik kategorilerinde sözleşme şablonlarının uyumlu hale getirilmesine yol açabilir.
Önemli Notlar:
1. Rekabet Kurumu, takviye gıda markası Orzaks'a eczanelerin internet satışlarını kısıtlama gerekçesiyle ~35,68 milyon TL idari para cezası verdi.
2. Soruşturma alım yükümlülükleri, ürün gruplarının birlikte bulundurulması zorunluluğu ve indirim politikalarıyla rakip ürünlerin sınırlandırılması iddialarını kapsadı.
3. Orzaks taahhütleri: D vitamini için raf desteği ve yemek çeki desteği sağlanmayacak; eczaneler arasında nesnel ayrım uygulanacak.
4. Sözleşmelerde 'bayiler istediği ürünü kendisi seçmekte serbesttir' ve 'eczane raflarını rakip ürünlere yer verecek şekilde kullanabilir' ifadeleri yer alacak.
5. Karar emsal niteliğinde: takviye gıda, OTC ilaç ve dermokozmetik kategorilerinde brand-pharmacy sözleşme şablonlarının yeniden tasarımı bekleniyor.
[3624208]
