HAI Robotics pazarlama ve iş geliştirme başkan yardımcısı Colin McAleenan, tedarik zinciri liderlerinin otomasyon yatırımı yaklaşımının son beş yılda köklü biçimde değiştiğini vurguluyor. Beş yıl önce girişim sermayesi (VC) iştahı güçlüydü ve kapital, tedarik zinciri otomasyonu sektörüne yoğun akıyordu. Bugün ise yükselen faiz oranları ve artan sermaye maliyeti ortamında otomasyon kararları çok daha temkinli verilmekte; CFO'ların şüpheci yaklaşımıyla karşılaşılmaktadır. McAleenan, otomasyon proje liderlerinin kariyerlerinin risk altında olduğunu belirtiyor: başarısız bir proje yalnızca sermaye kaybı değil, kişisel itibar kaybı da doğurabilmektedir. HAI Robotics, ACR (Autonomous Case-handling Robot) kategorisinin öncüsü konumundadır ve Geek+, AutoStore, Exotec, Symbotic ve Locus Robotics gibi rakiplerle goods-to-person pazarında rekabet eder. HaiPick sistemi 5-10 metre yüksekliğindeki raflarda case ve tote elleçler; cube utilization'ı geleneksel rafa kıyasla 4-5 kat artırır.
McAleenan, tedarik zinciri liderlerinin tek bir dağıtım merkezi (DC) odaklı düşünce biçiminden uzaklaşarak daha geniş bir ağ, planlama ve teslim perspektifi benimsemesi gerektiğini savunuyor. Bir DC'deki otomasyon kararı; upstream süreçler (planlama, envanter, satın alma) ve downstream süreçler (teslimat, son mil, müşteri deneyimi) üzerinde domino etkisi yaratmaktadır. Veri bilimi ve süreçlerin otomasyon tedarikçisiyle eş zamanlı yatırım gerektirdiğini belirten McAleenan, "mutually assured success" ifadesini kullanıyor: tedarikçi ile müşterinin başarısı birbirine sıkı biçimde bağlıdır. Network design kararları, greenfield ve brownfield tesis seçimleri, DC'lerin coğrafi yerleşimi, customer cluster'a göre kapasite tahsisi ile WMS, OMS ve TMS entegrasyonu kritik karar parametrelerini oluşturmaktadır. Llamasoft (şimdi Coupa), Optilogic, AnyLogic ve Kinaxis, network optimizasyonu ve simülasyon alanlarının önde gelen oyuncularıdır.
McAleenan'a göre otomasyon projelerinin en zorlu kısmı, tedarikçi-müşteri ilişkisinin sürdüğü uzun yolculukta kendini belli etmektedir. McAleenan şu sözleri kullanıyor: "Sahada verinin size anlattıklarını doğrudan görebiliyorsanız, muhtemelen doğru girdilere ve doğru süreçlere sahipsinizdir." Gerçek zamanlı operatör panelleri, andon board ve visual factory management uygulamaları üzerinden sağlanan veri görünürlüğü, otomasyon başarısının somut göstergesi sayılmaktadır. OEE (Overall Equipment Effectiveness), availability, performance ve quality boyutlarının çarpımından elde edilir; dünya standardı yüzde 85 ve üzeridir. MTBF (Mean Time Between Failures) ve MTTR (Mean Time To Repair) metrikleri, otomasyon yatırımının ROI'sini doğrudan belirler. Otomatize edilmiş depoda Six Sigma ve lean manufacturing ilkelerini uygulayan şirketler, ISO 9001 ve ISO 13485 kalite yönetim sistemleri kapsamında belgelendirilmektedir.
McAleenan'ın gözlemleri, günümüzün otomasyon yatırım iklimini net biçimde özetlemektedir. Beş yıl önceki bol sermaye ortamında başarısız projeleri bir sonraki tur kolaylıkla absorbe ederdi. Bugün her dolar, capex komitelerinden ve investment review board'lardan geçmek zorundadır. WACC (Weighted Average Cost of Capital) yüzde 8-12 düzeyine yükseldikçe şirketler NPV (Net Present Value), IRR (Internal Rate of Return) ve payback period hesaplamalarını daha sıkı yürütmektedir. Total Cost of Ownership (TCO) modellemeleri; yalnızca donanım maliyetini değil, integration cost, change management, eğitim, yedek parça, enerji tüketimi ve decommissioning kalemlerini de kapsar. RaaS (Robotics-as-a-Service) modeli, capex'ten opex'e kayma talebi karşısında giderek yaygınlaşmaktadır. McAleenan'ın görüşleri, depo otomasyonunu finansal disiplin gerektiren bir mühendislik ve veri yatırımı olarak açıkça ortaya koymaktadır.
Önemli Notlar:
1. McAleenan, VC iştahının 5 yıl önce güçlü olduğunu, bugün faizin otomasyon kararlarını zorlaştırdığını belirtiyor.
2. Tek DC yerine ağ, planlama ve teslim perspektifi benimsenmesi gerekiyor.
3. Veri bilimi ve süreçler, otomasyon tedarikçisiyle birlikte yatırım gerektiriyor.
4. Sahada veri görünürlüğü, doğru süreçlerin somut göstergesidir.
5. RaaS modeli, capex'ten opex'e geçiş talebine yanıt olarak yaygınlaşıyor.
