Rusya'ya sivil ve havacılık lastiği satışını yasaklayan yaptırımlara karşın ülke, Fransız firması Michelin'in ürettiği ürünleri ithal etmeyi sürdürüyor. Guardian'ın haberine göre ticaret, İngiltere merkezli bir şirket dahil çeşitli aracı firmalar üzerinden yürütülüyor. Guardian, Eylül 2024'te 2023 yılı içinde 28 milyon dolarlık Michelin lastiğinin Rusya'ya ulaştığını bildirdi; oysa şirket, Mart 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam ölçekli işgalin ardından Rusya'ya tüm ihracatını durdurmuştu. Kayıtların yeni analizi, Michelin'in ürün yönlendirmesini tespit etmeye yönelik sistemlerini geliştirme çabalarına rağmen önemli miktarda ürünün Rusya'ya girmeyi sürdürdüğünü ortaya koyuyor. Clermont-Ferrand merkezli Michelin, 1889'da Édouard Michelin ve André Michelin tarafından kuruldu ve dünyanın en büyük lastik üreticilerinden biri konumunda yer alıyor.
Ukrayna'nın Economic Security Council of Ukraine (ESCU) tarafından incelenen kayıtlara göre Rusya, Ekim 2024 ile Mart 2025 arasında 7 milyon doların üzerinde değerde 2.687 adet Michelin lastiği temin etti. 2024 yılının tamamına ait analiz ise satışların aracılar eliyle gerçekleştirildiğini gösteriyor. Küresel lastik pazarını Michelin, Bridgestone (Japonya), Goodyear (ABD), Continental (Almanya), Pirelli (İtalya, ChemChina), Sumitomo Rubber (Japonya), Hankook (Kore), Yokohama (Japonya), Maxxis (Tayvan), Apollo Tyres (Hindistan), Cooper Tire (Goodyear), Toyo Tire (Japonya), Triangle Group ve ZC Rubber (Çin) şekillendiriyor. Rusya'da Nizhnekamskshina, Yaroslavl Tire Plant ve Cordiant yerel üreticiyi temsil ediyor; ancak bu firmalar premium kalite ve havacılık standartlarını karşılamakta yetersiz kalıyor.
AB'nin yaptırım rejimi, Council Regulation (EU) 833/2014 ve sonraki düzenlemeler kapsamında Rusya'ya lüks mal, ileri teknoloji ürünü, çift kullanımlı ürün ve sivil/havacılık lastiği ihracatını yasaklıyor. İngiltere, ABD (OFAC), Kanada, Avustralya, Japonya ve İsviçre de benzer rejimleri uyguluyor. Yaptırım atlatma yöntemlerinin başında üçüncü ülke üzerinden aktarma (Türkiye, BAE, Kazakistan, Ermenistan, Gürcistan, Kırgızistan, Çin), paravan şirket ağları, BVI-Kıbrıs-Marshall Adaları gibi offshore yapılar ile OFAC SDN Listesi, AB Konsolide Yaptırım Listesi ve UK OFSI uyum tarama veritabanları geliyor. Refinitiv World-Check, Dow Jones Risk & Compliance, LexisNexis, Sayari, Kharon ve Descartes Visual Compliance sektörün önde gelen tarama araçları arasında yer alıyor.
Rusya hükümeti, paralel ithalatı Mayıs 2022'de resmen meşrulaştırarak marka sahibinin onayı olmadan ithalata yasal zemin hazırladı. Rusya Federal Gümrük Servisi, bu mekanizma kapsamında otomotiv yedek parçalarını, elektronik ürünleri, lüks malları ve lastikleri kapsamlı listelere alıyor. Michelin, ürünlerin Rusya'daki dağıtım kanallarını kesmek amacıyla blockchain tabanlı izleme, VIN bazlı satış kısıtlaması ve distribütör sözleşme hükümleri gibi araçlara başvuruyor. Havacılık lastiklerinin FAA/EASA/Rosaviatsiya sertifikası taşıması zorunlu. Sukhoi Superjet, Aeroflot, S7 ve Ural Airlines filolarının bakımı yedek parça yaptırımlarından ağır biçimde etkileniyor; Rus havacılığında 2022 sonrasında "uçak yamyamlığı" (cannibalization) uygulaması belirgin şekilde yaygınlaştı. Michelin lastiklerinin Rusya'ya akmayı sürdürmesi, yaptırım rejimlerinin etkinliğinin tedarik zinciri görünürlüğüyle ne denli bağlantılı olduğunu gözler önüne seriyor.
Önemli Notlar:
1. Rusya, Michelin lastiklerini aracı şirketler üzerinden temin ediyor.
2. Michelin, Mart 2022'de tüm ihracatını durdurmuştu.
3. 2023'te 28 milyon dolarlık, Ekim 2024-Mart 2025 arasında 2.687 adet (7 milyon dolar+) lastik Rusya'ya girdi.
4. ESCU kayıtları, İngiltere merkezli bir aracı dahil tüm aracı zincirini gün yüzüne çıkardı.
5. Michelin izleme sistemlerini güncelliyor; ancak ürünler geçişini sürdürüyor.
