SupplyChainBrain aktarıyor: on yıllar boyunca ilerleme kaydedilmesine karşın çocuk işçiliği küresel tedarik zincirlerinde derinden yerleşik olmaya devam ediyor — milyonlarca çocuk, günlük tüketim malları üretmek için tehlikeli ve sömürücü koşullarda çalışıyor. Sorunun boyutu şok edici. Birleşmiş Milletler verilerine göre dünya genelinde 5-17 yaş arasındaki yaklaşık 152 milyon çocuk çocuk işçiliğine maruz kalıyor; bunların yarısı tehlikeli koşullarda çalışıyor. Bu çocukların yaklaşık yüzde 90'ı Afrika, Asya veya Pasifik'te bulunuyor; kalan yüzde 10 ise Kuzey Amerika, Avrupa, Orta Asya ve Arap Devletleri'ne dağılıyor. Denetim yoğunlaştıkça şirketler yasaları uygulama konusunda artan baskıyla yüzleşiyor.
ILO (International Labour Organization), 1919'da kurulan, 187 üye devleti bulunan ve Cenevre merkezli bu kuruluş, BM'nin temel çalışma standartları otoritesi; Genel Direktör Gilbert F. Houngbo. Çocuk işçiliğine ilişkin temel uluslararası çerçeveler: ILO Convention 138 (Minimum Age Convention) ve ILO Convention 182 (Worst Forms of Child Labour Convention). BM/STK ekosisteminin diğer önemli çocuk hakları kuruluşları arasında UNICEF (Catherine Russell, Genel Direktör), Save the Children, Plan International, Human Rights Watch ve Amnesty International yer alıyor. ABD'nin çocuk işçiliği düzenleyici otoriteleri: U.S. Department of Labor (DOL; Lori Chavez-DeRemer, Trump 2.0 Bakanı), Wage and Hour Division (WHD) ve Bureau of International Labor Affairs (ILAB; yıllık "List of Goods Produced by Child Labor or Forced Labor" raporu). Fair Labor Standards Act (FLSA, 1938) temel ABD çocuk işçiliği yasası olup 14 yaş altı için genel yasak öngörüyor.
Çocuk işçiliğinde en yüksek riskli sektörler ve coğrafyalar: (1) Kakao — Côte d'Ivoire ve Gana küresel kakao üretiminin yüzde 60-70'ini karşılıyor; Hershey, Mars, Nestlé, Mondelez, Cargill ve Barry Callebaut tedarik zincirlerinde yer alıyor. (2) Kobalt — DRC (Demokratik Kongo Cumhuriyeti) küresel kobalt arzının yüzde 70'inden fazlasını sağlıyor; Tesla, Apple, Samsung, Glencore ve CMOC Group tedarik ediyor. (3) Pamuk — Özbekistan, Türkmenistan, Pakistan, Hindistan ve Çin'in Sincan bölgesi (UFLPA kapsamında). (4) Kahve — Brezilya, Etiyopya ve Honduras; Starbucks, Nestlé ve JDE Peet's tedarik zincirlerinde. (5) Tütün — Malavi ve Zimbabve. (6) Mika — Hindistan ve Madagaskar (kozmetik sektörü). (7) Konfeksiyon — Bangladeş, Kamboçya, Vietnam ve Etiyopya. (8) Ayakkabı. (9) Karides ve balıkçılık — Tayland. (10) Madencilik — altın, elmas ve nadir toprak elementleri. UFLPA (Uyghur Forced Labor Prevention Act, 2021) ve CBP'nin (Customs and Border Protection) Withhold Release Order (WRO) mekanizması, ABD'nin zorla çalıştırmayı engellemeye yönelik temel uygulama araçları.
Tedarik zincirinde çocuk işçiliği denetim ve sertifika kuruluşlarının başında şunlar geliyor: (1) Fairtrade International (Bonn, Almanya); (2) Rainforest Alliance; (3) UTZ Certified (Rainforest Alliance bünyesinde); (4) Fair Trade USA; (5) SA8000 (Social Accountability International, SAI); (6) Better Cotton Initiative (BCI); (7) amfori BSCI (Business Social Compliance Initiative); (8) Sedex SMETA; (9) WRAP (Worldwide Responsible Accredited Production); (10) Responsible Business Alliance (RBA, eski EICC). Küresel zorla çalıştırma due diligence mevzuatının öne çıkan örnekleri: EU Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD); EU Forced Labour Regulation (Mart 2024); Almanya Tedarik Zinciri Yasası (LkSG, 2023); Fransa Devoir de Vigilance Yasası (2017); Norveç Şeffaflık Yasası (2022); UK Modern Slavery Act (2015) ve Australia Modern Slavery Act (2018). Tedarik zinciri görünürlük ekosisteminin önemli oyuncuları: EcoVadis (Pierre-François Thaler), Sayari, Altana, Resilinc, Sourcemap ve Avetta. Bu rapor, ESG ve insan hakları due diligence'ın küresel ölçekte zorunlu hale geldiğini ortaya koyuyor; UFLPA, CSDDD uyumu ve n-tier görünürlük tedarik zinciri yöneticilerinin birincil stratejik öncelikleri arasına girdi.
Önemli Notlar:
1. BM verilerine göre 5-17 yaş arasındaki 152 milyon çocuk çocuk işçiliğine maruz kalıyor; yüzde 90'ı Afrika, Asya veya Pasifik'te.
2. ILO Convention 138 ve 182, çocuk işçiliğinin temel uluslararası hukuki çerçevesini oluşturuyor.
3. Kakao, kobalt ve pamuk en yüksek riskli sektörler arasında öne çıkıyor.
4. UFLPA, CSDDD ve LkSG tedarik zinciri due diligence'ını zorunlu kılan başlıca yasal düzenlemeler.
5. Fairtrade International, Rainforest Alliance ve SA8000 en yaygın kullanılan sertifikasyon kuruluşları.
