SupplyChainBrain'in haberine göre, eleştirmenlerin "hiçbir yere giden tren" (train to nowhere) olarak nitelendirdiği Kaliforniya'nın sorunlu yüksek hızlı tren projesi, Federal Demiryolu İdaresi'nin (FRA) kullanılmayan 4 milyar dolarlık federal finansmanını kaybetti. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, kararı 17 Temmuz'da açıkladı. Duffy, "16 yıllık başarısızlığın ve tamamlanmış tek bir yüksek hızlı ray bulunmamasının ardından CHSRA'nın bu projeyi tamamlama yeteneğine güven duyulamaz" dedi. "Suç Kaliforniya'ya aittir. Vali Newsom ve Demokrat müttefikleri bu israfa yıllarca göz yumdu. Federal dolarlar boş çek değildir; sonuç teslim etme taahhüdüdür" ifadelerini de ekledi. Federal karar, California High-Speed Rail Authority'nin (CHSRA) ciddi proje eksikliklerini giderememesine dayandı. Karar, Trump 2.0 yönetiminin altyapı projelerine uyguladığı sıkı performans standartlarının somut bir göstergesi oldu.
California High-Speed Rail Project, ABD'deki en iddialı altyapı projelerinden biri olarak öne çıkıyor. Proje, başlangıçta San Francisco'dan Los Angeles'a 800 kilometreyi aşan mesafeyi saatte 350 km hızla 2 saat 40 dakikada bağlayacak şekilde tasarlandı. Kaliforniya seçmenleri projeyi 2008'de Proposition 1A ile 9,95 milyar dolarlık başlangıç tahviline onay vererek kabul etti. Başlangıç maliyet tahmini 33 milyar dolar olan projenin 2024 itibarıyla tahmini maliyeti 128 milyar dolara fırladı; bu rakam yüzde 300'ü aşan bir maliyet artışına karşılık geliyor. İlk İşletme Segmenti (IOS), Merced'den Bakersfield'a San Joaquin Valley üzerinden uzanan 275 kilometrelik bir hattı kapsıyor ve 2030'ların başında açılması planlanıyor. Sacramento merkezli devlet kuruluşu CHSRA'yı CEO Ian Choudri ve Yönetim Kurulu Başkanı Tom Richards yönetiyor. ABD Ulaştırma Bakanlığı'na (DOT) bağlı Federal Railroad Administration'ı (FRA) Vekil Yönetici Drew Feeley yürütüyor.
Küresel yüksek hızlı tren ekosisteminin başlıca operatörleri arasında Çin (45.000 kilometre ile dünyanın en büyüğü; CRRC Corporation), Japonya (Shinkansen; JR East, JR Central, JR West), Fransa (TGV; SNCF; Alstom), Almanya (ICE; Deutsche Bahn; Siemens Mobility), İspanya (AVE; Renfe; Talgo), İtalya (Frecciarossa; Trenitalia), Güney Kore (KTX; Korail), Tayvan (THSR), Türkiye (YHT; TCDD) ve İngiltere (HS1; sorunlarla boğuşan HS2) yer alıyor. ABD'de gerçek anlamda yüksek hızlı tren bulunmuyor; Boston-Washington DC hattında işleyen Acela (Amtrak) ülkenin en hızlı treni olarak ortalama 110 km/saat hızda seyrediyor. Özel sektör girişimleri arasında Brightline (Florida; Miami-Orlando) ile planlama aşamasındaki Brightline West (Las Vegas-Los Angeles) öne çıkıyor. JR Central Shinkansen teknolojisini kullanan Texas Central Railway (Dallas-Houston) projesi ise belirsizliğini koruyor. Küresel demiryolu üreticilerinin önde gelenleri: Alstom (Saint-Ouen-sur-Seine, Fransa), Siemens Mobility (Berlin, Almanya), CRRC Corporation (Pekin, Çin), Hitachi Rail (Cenova, İtalya), Hyundai Rotem (Changwon, Kore), Stadler Rail (Bussnang, İsviçre), Talgo (Madrid, İspanya) ve Wabtec Corporation (Pittsburgh, ABD).
ABD demiryolu altyapısında Class I operatörler belirleyici konumda: BNSF Railway (Berkshire Hathaway bünyesinde; Fort Worth, Teksas), Union Pacific Railroad (Omaha, Nebraska), CSX Transportation (Jacksonville, Florida), Norfolk Southern Railway (Atlanta, Georgia), Canadian National Railway (CN; Montreal, Kanada) ve Canadian Pacific Kansas City (CPKC; Calgary, Kanada). Ancak bu operatörlerin büyük çoğunluğu yük taşımacılığına odaklanıyor. Washington DC merkezli Amtrak (Başkan Roger Harris), ABD'nin tek ulusal yolcu demiryolu operatörü olmayı sürdürüyor. Yüksek hızlı tren projesinin finansmanının iptali, büyük altyapı projelerinin küresel ölçekte karşılaştığı ortak sorunları yansıtıyor: (1) maliyet aşımı, (2) takvim gecikmesi, (3) tedarik zinciri eksiklikleri, (4) düzenleyici karmaşıklık, (5) çevresel inceleme (NEPA; National Environmental Policy Act), (6) arazi edinimi (eminent domain), (7) topluluk muhalefeti. 2021 tarihli Çift Taraflı Altyapı Yasası (BIL; IIJA), ABD demiryolu yatırımlarına 102 milyar dolar sağladı. Trump 2.0 yönetimi bu finansmanın uygulamasını gözden geçirerek performans gösteremeyen projelere sıkı bir tutum sergiledi. FRA'nın CHSRA'ya yönelik 4 milyar dolarlık finansman iptali, ABD altyapı politikasındaki yapısal kırılmayı somutlaştırdı; ulusal düzeyde daha yüksek performans standartları ve hesap verebilirlik beklentisini açıkça ortaya koydu.
Önemli Notlar:
1. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, 17 Temmuz'da 4 milyar dolarlık federal finansmanı iptal etti.
2. FRA, CHSRA'nın performans eksiklikleri gerekçesiyle finansmanı geri çekti.
3. California High-Speed Rail, 16 yılda tamamlanmış tek bir yüksek hızlı ray ortaya koyamadı.
4. Başlangıç maliyet tahmini 33 milyar dolardan 128 milyar dolara yükseldi.
5. Trump yönetimi, Vali Newsom ve Demokratları israfı körüklemekle suçladı.
