Yapay zeka, tedarik zinciri planlamasında deneysel kullanımdan operasyonel karar desteği aşamasına geçti. Retail ve üretim liderlerinin %67'si, tedarik zinciri karar alımında yapay zekaya duydukları güvenin geçen yıla göre arttığını bildirdi. RELEX Solutions'un "State of Supply Chain 2026: Volatility, Trade-Offs & the Rise of AI" raporu, katılımcıların %54'ünün yapay zekanın öneri sunması ancak kararı insanın onaylaması modelini tercih ettiğini ortaya koydu; yalnızca %10'luk kesim yapay zekanın tedarik zinciri kararlarını tamamen bağımsız vermesine güvenebileceğini belirtti. human-in-the-loop mimarisi; AI Act ve NIST AI RMF gibi düzenleyici çerçevelerin tedarik zinciri kararlarına yansımasını sağladı. Auditability ve explainability, kurumsal satın alma kriterlerinin merkezine yerleşti.
Aynı rapora göre katılımcıların %47'si yapay zeka odaklı envanter ve tedarik optimizasyonunu kullandı ya da kullanmayı planladı; %41'i ise yapay zekayı lojistik ve rotalama alanında uyguladı. Rapor, Ocak 2026'da Researchscape'in perakende, üretim, toptan ticaret ve tedarik zinciri sektörlerinden 514 lider ile yürüttüğü ankete dayandı. inventory optimization alanında multi-echelon inventory optimization (MEIO) motorlarına eklenen yapay zeka katmanı; safety stock hesaplamalarını service level eğrisi optimizasyonuyla birleştirdi. Routing tarafında VRP (Vehicle Routing Problem) çözücülerinin trafik, hava ve teslimat penceresi sinyallerini gerçek zamanlı işleyebilmesi, last-mile verimliliğini artırdı.
Yapay zeka odaklı tedarik zinciri yönetim teknolojisi platformunu işleten RELEX, organizasyonların yapay zeka kapasitelerine yönelik gelecek yatırımlarını artırdığını açıkladı. Liderlerin %71'i önümüzdeki üç ila beş yıl içinde generative ve agentic AI'ya yatırım yapmayı planladı; %60'ı ise predictive AI'ya yatırım yapmayı düşündü. Bu yatırımlar; liderlerin %44'ünün önümüzdeki üç yıl için en üst sıradaki zorluk olarak tüketici talep volatilitesini işaret ettiği bir ortamda şekillendi ve daha akıllı, daha duyarlı planlama sistemlerine olan ihtiyacı pekiştirdi. generative AI'nın senaryo açıklaması, agentic AI'nın otonom satın alma siparişi oluşturması ve predictive AI'nın talep tahminlemesi gibi farklı katmanlar, composable mimaride birbirine bağlandı. API-first yaklaşımları; SAP IBP, Oracle Fusion SCM, Blue Yonder ve o9 Solutions gibi platformların yapay zeka eklentileriyle birlikte değerlendirilmesini mümkün kıldı.
Rapor ayrıca retail liderlerinin yapay zeka odaklı tahminleme, envanter optimizasyonu ve karar destek araçlarına giderek daha fazla yöneldiğini ortaya koydu; bu sayede tüketici davranışındaki değişimlere hızlı yanıt verilebildiği, marj ve bulunabilirliğin korunabildiği aktarıldı. Yapay zeka, talep sinyallerini satın alma ve üretim kararlarına bağlamak amacıyla da giderek daha fazla uygulandı; üreticilerin tahmin doğruluğunu iyileştirdi, tedarikçi riskini azalttı ve süregelen malzeme, düzenleyici ve jeopolitik aksaklıklar karşısında esnekliği korudu. demand sensing ve demand shaping tekniklerinin makine öğrenmesi modelleriyle birleştirilmesi; POS (Point of Sale) verisinin saatlik döngülerle upstream tarafa yansıtılmasını sağladı. Supplier risk monitoring alanında tier-N görünürlüğü sunan knowledge graph tabanlı çözümler; jeopolitik ve düzenleyici sinyalleri otomatik olarak olaya dönüştürdü. Sonuç olarak RELEX raporu, yapay zekanın tedarik zinciri kararlarında deneysellikten çıktığını ve operasyonel karar süreçlerinin merkezine yerleştiğini açık biçimde belgeledi.
Önemli Notlar:
1. Liderlerin %67'si yapay zekaya olan güvenin geçen yıla göre arttığını bildiriyor.
2. %54 öneri-onay modelini tercih ediyor; yalnızca %10 tam bağımsız karara güveniyor.
3. %47 envanter ve tedarik optimizasyonunda; %41 lojistik ve rotalamada yapay zeka uyguluyor.
4. %71 üretken ve ajansal yapay zekaya; %60 öngörücü yapay zekaya 3-5 yılda yatırım planlıyor.
5. %44 tüketici talep volatilitesini en üst sıradaki zorluk olarak işaret ediyor.
