Çin'in Avustralya Büyükelçisi; bir Çin firmasına kiralanan ve Labor hükümetinin yerel kontrole iade etmeyi taahhüt ettiği Darwin limanının statüsünü Canberra'nın nasıl yönettiğini Pekin'in "çok yakından" izlediğini ve gerektiğinde adım atacağını açıkladı. 28 Ocak'ta Canberra'da muhabirlere konuşan Büyükelçi Xiao Qian, limanın zorla satış yoluyla geri alınması durumunda Pekin'in "yurt dışındaki Çin şirketlerinin meşru haklarını koruma" yükümlülüğü bulunduğunu vurguladı. Bu çıkış, Asya-Pasifik limancılık diplomasisinin yeniden sertleştiği bir döneme denk düştü; Avustralya'nın stratejik liman varlığı üzerindeki tartışma, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin onarıldığı bir iklimde yeniden gündeme geldi.
Darwin limanı, Çin şirketi Landbridge Group'a 2015 yılında 99 yıllık kira süresiyle tahsis edildi; ancak başbakan Anthony Albanese, geçen seçim öncesinde stratejik varlık üzerindeki kontrolü geri almayı açıkça taahhüt etti. 2022'de göreve gelen Albanese hükümeti döneminde iki ülkenin ilişkileri kayda değer biçimde düzeldi; buna rağmen Darwin limanı kirası konusundaki anlaşmazlık, çözülmeyi bekleyen kalıcı bir gerilim hattı olarak kalmaya devam etti. Landbridge'in Northern Territory'deki limanın pozisyonu hem ticari hem de askeri açıdan özel bir ağırlık taşıyor. Bu uzun süreli kira sözleşmesi, küresel ölçekte liman yönetimi ile ulusal güvenlik arasındaki ince çizginin yeniden düşünülmesine yol açtı.
Liman, Avustralya'nın en kuzeydeki deniz tesisi ve Endonezya ile Güneydoğu Asya'nın hemen güneyinde konumlanıyor. Aynı zamanda Northern Territory'ye konuşlanan ABD Deniz Kuvvetleri rotasyonlarını barındıran askeri tesislere yakın bir noktada; bu durum, liman kiralamasının 2015'te açıklandığında dönemin ABD Başkanı Barack Obama dahil çok sayıda tarafta kaygı uyandırdı. Albanese'nin limanı Avustralya kontrolüne geri almayı taahhüt etmesinin ardından, özellikle Mayıs'taki seçim zaferinin ardından kamuoyu ilgisi arttı; ancak limanın statüsünde görünür bir ilerleme kaydedilmedi. Pekin'in Çin firmalarına yönelik adil olmayan bir muamele yapıldığını değerlendirmesi durumunda zorla satışın önemli bir karşı tepkiyi tetikleyeceği öngörülüyor.
Büyükelçi Xiao Qian, basın toplantısında "Çin hükümetinin tutumunu yansıtmak için bir şey söylemenin, bir şey yapmanın zamanı geldiğinde göreceğiz" dedi ve Pekin'in kararlılığını vurgularken meselenin "uygun biçimde yönetilmesini" beklediğini ekledi. Çin, Avustralya'nın en büyük ticaret ortağı; bu çerçevede Pekin daha önce de Trump yönetiminin Panama Kanalı yakınlarında Hong Kong merkezli bir konglomeranın kontrolündeki limanlar üzerindeki baskısına net rahatsızlığını ifade etmişti. Panama'daki limanların satışına ilişkin görüşmeler hâlâ sürüyor; bu paralel dava, Darwin'in yalnızca iki taraflı bir liman anlaşmazlığı olmaktan çıktığını ve küresel stratejik liman portföylerinin yeniden yapılandırıldığı daha geniş bir çerçevenin parçası haline geldiğini gösteriyor.
Önemli Notlar:
1. Pekin, Darwin limanı meselesini "çok yakından" izlediğini açıkladı.
2. Landbridge, Darwin limanı için 2015'te 99 yıllık kira sözleşmesi aldı.
3. Albanese hükümeti limanı yerel kontrole geri almayı taahhüt etti.
4. Liman, ABD Deniz Kuvvetleri rotasyonlarını barındıran tesislere yakın konumda.
5. Çin, Avustralya'nın en büyük ticaret ortağı.
